KENDİ KENDİNİ GERÇEKLEŞTİREN KEHANET

21.03.2021         



Kendi kendini gerçekleştiren bir kehanet, tam anlamıyla, belirli inançlar sizi korkunuza konu olan bir şeyi yapmaya yönlendirdiğinde gerçekleşir. Bu kehanetler ya bu yolla gerçekleşirler ya da en azından sizi belirli bir şekilde davranmaya teşvik ederler.
 
Kendi kendini gerçekleştiren bir kehanet, sonunda gerçeğe dönüşen, önceden açıklanmış veya ortaya konulmuş bir fikirdir. Bu tarz bir kehanet, salt düşünceleri gerçeklere dönüştüren zihinsel bir alet gibidir. Dahası, bu, bir şekilde doğrulamakta olduğunuz bir ifadedir. Böylece, aklınıza geldiğinde sonuçlarının bir yolla ortaya çıkmasına sebep olan bir tahmin işlevi de görür.
 
Kendini gerçekleştiren kehanet kavramı sosyolog Robert Merton tarafından icat edildi. Merton, bu konseptten, yeni bir davranışı uyandıran ve bu tür kavramları gerçeğe dönüştüren durumların yanlış tanımı olarak bahsetti.
 
İnsanlar sadece durumların nasıl olduğuna değil, onları yorumlama şekilleri üzerinden tepki verirler (etrafınızdaki şeyler veya başınıza gelen olaylar, sizin için, kendi içlerinde taşıdıkları özelliklerle değil, onlara yüklediğiniz anlamla hayatınıza girerler). Bu nedenle, sonraki davranışların belirlenmesi kısmen onlara ilişkin algılarınıza ve bu durumlara atfedilen anlamlara bağlıdır. Bunun nedeni, insanların davranışlarını bu algıya uyarlamasıdır. Dahası, bir durumun belirli bir anlamı olduğuna kendilerini ikna ettiklerinde, bunun gerçek dünyada da sonuçları olacaktır.
 
Kendi kendini gerçekleştiren kehanet türleri
Bazı kehanetler kişisel bir şekilde gerçekleşir. Kişi belli bir olayın olacağına inanır ve ve kişisel davranışları da onları bu gerçekliği üretmeye yönlendirir. Örneğin, birisi içinde çeşitli fincan kahvelerin bulunduğu bir tepsi alır ve onları yere düşüreceğini düşünür. Bu düşünce onları tedirgin eder ve titremeye başlarlar. İçecekler de sonunda yere dökülür.
 
Diğer kehanetler başkalarıyla etkileşimler sırasında gelişir. Özellikle muhatabınızın ne düşüneceği, söyleyeceği veya yapacağı ile ilgili varsayımlardan yola çıktığınızda. Bunlar, varsayımınızı meta-iletişim arayışındaki bir soruya çevirmek yerine doğrulamanın sonucudur. Gördüğünüz gibi, başınıza gelen şeyler, düşündüğünüz anda gerçek oluyor.
 
Pygmalion etkisi
Psikolojide bu etki, bir kişinin inançlarının diğerinin performansı üzerindeki etkisini ifade eder. Bu, insanları harekete geçmeye ve beklentileri karşılamaya teşvik eden bir başka beklentidir. Örneğin bir anne, oğlunun bir marangoz gibi davrandığını görür ve parmağını çekiçleyeceği endişesine kapılır. Çocuğa o kadar çok baskı yapar ve ona o kadar çok korku enjekte eder ki, tıpkı ona yapacağını defalarca söylediği gibi, çocuk parmağına çekiçle vurur.
 
Örneğin, sosyal veya ekonomik fenomeni oluşturan ve makro düzeyde kendi kendini gerçekleştiren kehanetler de vardır. Bunlar gerçek bir sosyolojik fenomeni oluşturur. Bu nedenle, bu kehanetler de, insan yaşamının çeşitli bağlamlarında gelişirler-sosyal, kültürel, kişisel, politik, aile, ekonomik, vb. Ayrıca, jestlere dayalı asgari yapılardan ekonominin büyük hareketlerine ve eylemlerine kadar çeşitlilik gösterirler.
Kişisel hipotezlerden veya basit hayal gücünden başlayan şeyin gerçekleri nasıl yarattığını gösteren bazı örnekler var. Ürün fiyatlarında meydana gelen birçok artış, fiyatların arttığı veya artacağı yönündeki söylentilerden kaynaklanıyordu. İnsanlar daha fazla satın almak üzere daha çaresizce ürüne ilgi gösterir hale geldiler, bu yüzden de kaynaklar da daha kıt hale geldi. Böylece, bahse konu malların pazardaki değeri daha da artmış oldu.
 
Kendi kendine bir konu icat etmek ve yaymak
Un kıtlığı nedeniyle ekmek fiyatının artacağı gibi bir konudaki spekülasyonlar, nadiren yedikleri halde otomatik olarak insanların ekmek alma isteğini yaratır. Bazıları, hatta, sırf kıtlık olduğu için ekmek depolamak bile ister (eksikliğin arzu yarattığı gerçeğinden bahsetmeye bile gerek yok).
 
Aniden ekmek kıtlaşır çünkü normalden daha fazla insan onu almaya çalışacak ve ihtiyaç duyduklarından fazlasını alacaktır. Elbette, bu bilgiyi zamanlıca almayanlar sonunda bunun nedenini çözecek ve ardından da bu haberleri yaymakla bile sorumlu olacaklardır. Böyle bir aşırı satın alma davranışı sonunda, kalan ekmeğe ilgi artacak ve tabii ki değeri de artacaktır. Böylece, ekmeğin fiyatı da, kesin olarak artacaktır.
 
Öğretmenlerde ve öğrencilerde kendi kendini gerçekleştiren kehanet
Bir öğretmen, belirli bir öğrenci grubuyla yaşadığı deneyime göre kendi yorumunu yapacaktır. Aslında, bunu, kursa kaydolan bir sonraki gruba da açıklayacaklardır. Örneğin, bir diğer açıdan da, üçüncü yılı tamamlayan bir öğretmen, bilgileri dördüncü yılda aynı gruba sahip olacak öğretmene iletir.
 
Böylece, bu kişiler, yeni gelen öğretmene, sahip olmak üzere oldukları grup hakkında bilgi verirler ve onlara "Korkunç bir grup! Çatışmacılar ve büyük bir karmaşa yaratıyorlar, bu yüzden sizi dinlemedikleri zaman sert önlemler almalısınız " gibi telkinlerde bulunurlar.

Öğretmen
Gördüğünüz gibi, öğrenciler, ortama ilk girdiklerinde doğru davranıyor olsalar bile, yeni öğretmen yeni sınıfa girer girmez sınırlar koymaya başlayacaktır. Daha sonra, öğretmen şu anlamda bir şeyler söylemek için agresif bir ton benimser: "Rahatsızlıklara, provokasyonlara veya saygısızlığa izin vermeyeceğim, bu yüzden bunu düşünmeyin bile".
 
Anlaşılır bir şekilde, öğrenciler saldırıya uğramış hissederler ve çatışmacı davranarak tepki verirler. Böylece kehanet kendini gerçekleştirir.
Gördüğünüz gibi, bazı şeylere ilişkin varsayımlarınızın ve atıflarınızın nasıl çalıştığına dikkat etmek, hikayelerinizi ve anlamlarını sorgulamanızı sağlar. Yalnızca daha fazla soru geliştirerek ve daha sağlıklı gerçekler inşa ederek kendi kendini gerçekleştiren bir kehaneti kırabilirsiniz.

2806

Yazarın daha önceki yazıları

Yazarın Arşivine ulaşmak için tıklayınız.
© 1998 - 2015 Çanakkale Olay
TÜm hakları saklıdır.


E-mail adresiniz ile abone olun

POPÜLER ETİKETLER

HAFTANIN EN ÇOK OKUNANLARI

Çanakkale kan kırmızı
08.04.2021    6074
Nejat Önder 'darbesi!'
08.04.2021    1630
EURO 2021'de maçlar ve seyirci
11.04.2021    1135
Hastane var... Personel yok!
08.04.2021    847