Küresel İklim Değişimi ve Balarıları

13.04.2014         tsavas@comu.edu.tr



Tarihöncesi toplayıcı ve avcı topluluklardan bu yana bal insanoğlu için önemli bir enerji kaynağı olarak vazife görmüştür. Prehistorik toplumlarda yabani bal arılarından “çaldıkları” bal muhtemelen en önemli şeker kaynağı olarak kullanılmıştır. Bu tip bir yararlanma şekli neredeyse 19. yüzyıla değin önemini korumuştur. Avrupa’da bal avcıları adı verilen kişiler bu şekli,de ormanda, ağaç veya kaya kovuklarında yuvalanmış bal arılarının ballarını alarak satmaktaydılar.
Ne zaman ki modern kovan icat oldu bal “toplamanın” da şekli değişti. Bu gün Dünya’da balarısı sektörü tarafından üretilen bal miktarı yaklaşık 1,6 milyon tondur. Bu balın tahmini ekonomik değeri ise 1,9 milyar dolardır; polen, balmumu, propolis ve arı zehri gibi diğer arı ürünleri buna dâhil değil.
Ancak balarılarının, doğrudan ürünlerinin ekonomik değerini kat be kat geçen diğer bir performansı var, tozlayıcılık. Bal arılarının tarımsal bitkileri tozlamaları sonucu hem kalite hem de kantite artmaktadır. Bu performansın para karşılığı olarak 222 milyar dolardan bahsedilmektedir. Bu değer Dünya tarımsal üretim değerinin %9,5’ine denk gelmektedir.
Arıcılık diğer hayvancılık kollarına nazaran ekolojiye, özellikle de iklime en bağımlı hayvancılık koludur. Aynı zamanda balarısı ekosistemin doğrudan önemli bir parçasıdır. Özellikle yukarıda da değindiğim gibi tarımsal ekosistemin çok önemli bir öğesidir.
Evet, balarısı ekosisteme bağımlı, dolayısıyla ekosistemde radikal değişim arıcılığı da etkilemesi kaçınılmazdır. Tersini de düşünmek mümkündür; balarısı kolonilerinin azalması da ekolojik zinciri olumsuz etkileyecektir.
Dünya ikliminin değiştiğini biliyoruz. İklim bilimciler bu konuda hem fikirdir. Gerçi iklim değişiminin nedenleri, konusunda farklı spekülasyonlar duyabiliyoruz. Bazıları insan faaliyetleri sonucu iklimin değiştiği, az bir kısmı ise Dünya iklim tarihinin bir sonucu olduğunu speküle etmektedirler. Ancak neden her ne olursa olsun Dünya ısınıyor ve iklim değişiyor.
Dünya’nın ısınmasının ekolojiyi etkileyeceği ve bunun da balarıları üzerine etkileri olacağını öngörebiliyoruz. Nitekim bundan birkaç yıl önce başta ABD olmak üzere birçok ülkeden balarılarında yoğun kış kayıpları yaşandığına ilişkin haberler aldık. Koloni çökme hastalığı adı verilen bu kayıpların nedenleri konusu henüz tam anlamıyla açıklanmış değildir.
Özellikle küresel ısınma nedeniyle uygun koşullar bulan parazitler ve çeşitli hastalıkların söz konusu kış kayıplarında önemli rol oynadığı ifade edilmektedir. Örneğin Uzakdoğunun güneyinden köken alan ve arıların kanıyla beslenen bir akar türü bu gün tüm Dünya’ya yayılmıştır.
Diğer bir hastalık ise arılarda ağır bir ishale neden olan tek hücreli bir parazittir. Bu parazitin iki türü bulunmaktadır. Daha tehlikeli olan türü daha ziyade ılıman bölgelerde görülmekteyken, küresel ısınma nedeniyle şimdi soğuk bölgelerde de rastlanmaktadır.
Bir örnek daha vermek istiyorum. Balarılarını avlayan ve Güneydoğu Asya’da bulunan bir eşek arısı türü herhangi bir yolla (muhtemelen gemilerle) Fransa’nın güneyine gelmiş ve 5 yılda kuzeye doğru 100.000 km2’lik bir alana yayılmıştır. Yapılan çalışmalar türün daha da yayılacağına işaret etmektedir.
Tüm bunların yanı sıra küresel iklim değişimi sonucu iklimsel ekstremler artmıştır. Örneğin bu yıl bahar çok erken geldi, bazı çiçekler erken açtı. Bazıları ise zamanında açacak, ancak arada bu boşluklar balarılarının kuluçka besini olan poleni yeterince bulamamalarına neden olabilir.
İster insan faaliyetleri sonucu olsun isterse Dünya iklim tarihinin bir sonucu, Dünya iklimi değişiyor ve bundan ekolojiye bu denli bağımlı olan balarıları etkilenecektir. Balı ve diğer ürünlerini bir kenara koysanız da balarılarına ihtiyacımız büyük…
Arı uzmanlarına da…

1367

Yorumlar

Avatar Seçiniz
 
Adınızı giriniz
Yorumunuz
(max 500 harf)

Yorum yazma kurallarını okudum ve kabul ediyorum
 

Yazarın daha önceki yazıları

© 1998 - 2015 Çanakkale Olay
Tüm hakları saklıdır.


E-mail adresiniz ile abone olun