Deniz zaferinin seyrini değiştiren gizli kalkan: Çamburnu kakavan tabyası

Çanakkale Boğazı’nın en stratejik noktalarından biri olan ve Eceabat ilçesi Çamburnu mevkisinde yer alan 133 rakımlı Kakavan Tepesi, 18 Mart 1915 Deniz Zaferi'nin kazanılmasında sessiz ama hayati bir rol oynadı. 15 kilometreyi aşan menzilli bataryalarıyla müttefik zırhlılarına geçit vermeyen tarihi tabya, Türk askeri dehasının en somut örneklerinden biri olarak boğaza hakim konumda yükselmeye devam ediyor.

Sultan II. Abdülhamid döneminin stratejik mirası

Osmanlı Devleti'nin İstanbul’un güvenliğini sağlamak amacıyla Çanakkale Boğazı savunmasına büyük önem verdiği dönemde temelleri atılan tabya, 1888-1889 yılları arasında inşa edildi. Boğaz’ın tahkimatıyla yakından ilgilenen Sultan II. Abdülhamid döneminde yapılan Çanaklıktepe, Goncasuyu, Yanıktepe, Palazbaba, Kilye Poyraz, Kilye Lodos, Nara Baba, Maltepe ve Rumeli Yıldız tabyaları ile benzer mimari özellikler taşıyan yapı, tek bir bonet ve önündeki top platformundan oluşuyor. 1890’lı yıllarda inşa süreci tamamlanan tahkimat, Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı öncesinde Alman askeri heyetinin teknik raporları doğrultusunda modernize edilerek ağır sahil topları ve modern mühimmat depolarıyla donatıldı.

Boğazı ateş havuzuna çeviren askeri mimari

Askeri mimari açısından müttefik donanmasının devasa mermilerine karşı pasif savunma sağlayacak şekilde toprak dolgulu bonetlerle (cephanelik/korugan) tasarlanan yapı, tonozlu mühimmat odalarıyla personelin ve barutun güvenliğini en üst düzeyde korudu. Boğaz savunma doktrininde “Merkez Tahkimat” grubunun Rumeli ayağını oluşturan Çamburnu Tabyası, Kilitbahir-Çimenlik hattına girmeye çalışan düşman zırhlılarını yan (flanş) ateşine tuttu. Askeri tarihçiler, tabyanın üstlendiği kritik görevi, "Özellikle Karanlık Liman bölgesindeki mayın hatlarını koruyan bu bataryalar, Türk topçusunun boğazdaki varlığını müttefik gemilerine en sert şekilde hissettiren çelik bir engel olmuştur" ifadeleriyle aktardı.

Nusret'in gizli koruyucusu oldu

18 Mart 1915'teki büyük savaşta karşı kıyıdaki Çimenlik ve Anadolu Hamidiye tabyalarıyla tam bir koordinasyon içinde çalışan Kakavan Tabyası, boğazın dar geçidini adeta bir ateş havuzuna dönüştürdü. Müttefik donanmasının mayın tarama gemilerini Karanlık Liman bölgesinden uzak tutmayı başaran tabya, böylece Nusret Mayın Gemisi tarafından dökülen 11. mayın hattının fark edilmesini de engellemiş oldu. Yoğun bombardımana rağmen tabyadaki 15 santimetrelik seri ateşli bataryaların bir an bile susmadığını belirten yetkililer, "Düşman filosunun moral ve manevra gücünü kıran bu direniş, zaferin kapısını aralamıştır." diyerek tabyanın tarihi önemini vurguladı. Günümüzde tarihi dokusunu büyük ölçüde koruyan Çamburnu Kakavan Tabyası, Türk askerinin dehasının ve fedakarlığının canlı bir kanıtı olarak Eceabat'ta tüm heybetiyle varlığını sürdürüyor. Çanakkale Deniz Zaferi'nin kazanılmasında önemli pay sahibi olan tabya, geçmişin kahramanlık destanını bugüne kadar taşımaya devam etti.

Kaynak ve resimler: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı