İHD’den Kritik Çağrı: “Silahsızlanma Süreci Hukuki Reformlarla Güvence Altına Alınmalı”

Çanakkale İnsan Hakları Derneği, Türkiye’de Kürt meselesinin çözümüne ilişkin devam eden sürece dair kapsamlı bir basın açıklaması yayımladı. Açıklamada, 1 Ekim 2024’te başlayan ve PKK’nin silah bırakma ve fesih kararıyla yeni bir aşamaya geçtiği belirtilen sürecin, önemli bir “tarihi fırsat” sunduğu ifade edildi.

Dernek, çatışmasızlık ortamının tek başına yeterli olmayacağını, sürecin kalıcı barışa dönüşmesi için mutlaka hukuki ve kurumsal reformlarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

“SADECE SİLAHLARIN SUSMASI YETERLİ DEĞİL”

İnsan Hakları Derneği (İHD) açıklamasında, silahların susmasının yaşam hakkı ihlallerini azaltan önemli bir gelişme olduğu ancak bunun tek başına toplumsal barış için yeterli olmadığı belirtildi.

Açıklamada, geçmiş çözüm sürecine de atıf yapılarak 2013–2015 dönemindeki başarısızlığın en önemli nedenlerinden birinin hukuki altyapının oluşturulmaması olduğu ifade edildi.

“HUKUKİ GÜVENCE OLMADAN SÜREÇ KALICI OLMAZ”

İHD, dünyadaki çatışma çözümü örneklerine dikkat çekerek, müzakere süreçlerinin yalnızca siyasi irade ile değil, yasal düzenlemelerle güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

Açıklamada şu görüş öne çıktı:

• Silahsızlanma süreci yasal zemine oturtulmalı
• “Geçiş dönemi yasaları” ivedilikle çıkarılmalı
• Hukuki belirsizlikler ortadan kaldırılmalı
• İdari keyfiliğe izin verilmemeli

TBMM KOMİSYONU RAPORUNA VURGU

Açıklamada, TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu tarafından hazırlanan raporun üzerinden iki aydan fazla süre geçmesine rağmen somut adım atılmaması eleştirildi.

Siyasi aktörlerin “bayram sonrası reform” söylemlerine rağmen ilerleme sağlanmamasının endişe verici olduğu ifade edildi.

“ÇERÇEVE YASA DERHAL ÇIKARILMALI”

İHD, PKK’nin silah bırakma sürecinin hukuki güvence altına alınması için kapsamlı bir “çerçeve yasa” çıkarılması gerektiğini belirtti.

Önerilen yasa kapsamında şu başlıklar öne çıktı:

• Çatışmanın tüm sonuçlarını kapsayan bütüncül düzenleme
• Açık, net ve yoruma kapalı hukuki çerçeve
• Sürece katılanların dışlanmaması
• Eğitim, sağlık ve istihdam destek mekanizmaları
• İdari ve hukuki keyfiliği önleyen güvenceler

TBMM’YE “İZLEME KOMİSYONU” ÖNERİSİ

Açıklamada ayrıca, sürecin denetlenmesi için TBMM bünyesinde tüm partilerin katılımıyla bir “İzleme ve Denetleme Komisyonu” kurulması önerildi.

Bu komisyonun:

• Düzenli raporlar hazırlaması
• Sivil toplumun katılımına açık olması
• Süreklilik arz eden bir yapıda çalışması gerektiği belirtildi

SİYASİ MAHPUSLAR VE HAK İHLALLERİ VURGUSU

İHD, kalıcı barış için siyasi mahpusların özgürlüğüne kavuşması gerektiğini de ifade etti. Açıklamada ayrıca:

• Hasta mahpusların serbest bırakılması
• AİHM ve AYM kararlarının uygulanması
• Kayyım uygulamalarının sona erdirilmesi
• KHK mağdurlarının görevlerine iadesi
• TMK’nın kaldırılması veya yeniden düzenlenmesi

gibi talepler sıralandı.

“DEMOKRATİKLEŞME ADIMLARI ERTELENMEMELİ”

Açıklamada, hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi gerektiği vurgulanarak, yargı süreçlerinde tutuksuz yargılamanın esas alınması çağrısı yapıldı.

İHD, demokratikleşme adımlarının ertelenmesinin sürece zarar vereceğini belirterek, Meclis’e hızlı ve etkili adım atma çağrısında bulundu.