Ayvacık halıları ilmek ilmek tarihi yaşatıyor

Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinde yüzyıllardır dokunan Ayvacık halıları, kök boyalı ipleri ve her biri ayrı anlam taşıyan motifleriyle kültürel mirasın en önemli temsilcileri arasında yer alıyor. Binlerce yıllık bir geleneğin izlerini taşıyan bu halılar, günümüzde yalnızca bir ev eşyası olarak değil, adeta birer sanat eseri olarak ilgi görmeye devam ediyor.

Özellikle Ayvacık’a bağlı köylerde kadınların emeğiyle hayat bulan halılar, son yıllarda turizmin gelişmesi ve kooperatifleşme çalışmalarının artmasıyla yeniden değer kazandı. El emeği ve doğal yöntemlerle üretilen Ayvacık halıları, bölgenin kültürel hafızasını yaşatan önemli unsurlar arasında bulunuyor.

Ayvacık Eski Belediye Başkanı Mehmet Ünal Şahin, Ayvacık halılarını diğer yöre halılarından ayıran en önemli özelliğin kullanılan kök boya tekniği olduğunu belirtti. Şahin, Ayvacık halılarının yalnızca bir dokuma ürünü değil, aynı zamanda tarihsel bir anlatı taşıdığını ifade etti.

Şahin açıklamasında, bölgenin göç yolları üzerinde yer aldığına dikkat çekerek, “Coğrafyanın en batı noktasındayız. Tarih boyunca göçler bu güzergâh üzerinden gerçekleşmiş. Buraya gelen insanlar, sadece kendilerini değil, sembollerini ve desen kültürlerini de beraberlerinde getirmişler. Orta Asya’dan Kafkaslar’a, oradan Ayvacık’a ve buradan Yunanistan ile İtalya’ya uzanan bir desen yolculuğu söz konusu” dedi.

Ayvacık halılarında kullanılan iplerin tamamen doğal yöntemlerle hazırlandığını vurgulayan Şahin, koyun yününden elde edilen iplerin elde büküldüğünü ve hiçbir makine kullanılmadığını belirtti. İlk kırkımdan elde edilen yünün “yapa”, ikinci kırkımdan elde edilenin ise “yün” olarak adlandırıldığını söyleyen Şahin, bu sürecin halılara ayrı bir değer kattığını dile getirdi.

Desenlerin her köyde farklılık gösterdiğini aktaran Şahin, özellikle göçebe köylerde dokunan küçük halıların “çıtır elek” olarak adlandırıldığını belirtti. Bu halıların ortasında yer alan “T” harfinin bereketi simgelediğini ifade eden Şahin, desenlerin Ege kültürüyle harmanlanmış Orta Asya kökenli motifler taşıdığını söyledi.

Ayvacık halılarının seri üretim olmadığını vurgulayan Şahin, her halının bir daha aynısının yapılamayacak özgün desenler barındırdığını belirterek, “Bunlar birer tablo gibi. Satılmasından ziyade gelecek nesillere kültürel bir miras olarak kalmasını isterim” ifadelerini kullandı.

Ayvacık halıları, geçmişten günümüze uzanan motifleriyle hem bölge kültürünü yaşatıyor hem de Anadolu’nun dokuma geleneğinin önemli bir parçası olarak varlığını sürdürüyor.