Mehmet Ünal Şahin’den Ayvacık zeytini çıkışı; "Yüksek verim tek başına kazanç getirmiyor"

Çanakkale’nin önemli zeytin ve zeytinyağı üretim merkezlerinden Ayvacık’ta yeni sezonla birlikte üreticinin gündeminde yüksek verim kadar artan maliyetler de yer alıyor. Küçükkuyu’dan Kösedere’ye uzanan sahil hattındaki zeytinliklerde ürün bolluğu beklentisi sevinç yaratırken hasat işçiliği, mazot, nakliye ve zeytinyağı sıkım ücretlerindeki artış üreticinin hesaplarını zorlaştırıyor. Bölgedeki üreticilerin aktardığı bilgilere göre zeytinyağı fabrikalarında sıkım ücretinin kilogram başına 5 TL, zeytinin fabrikaya taşınması durumunda ise 7 TL olarak uygulanması gündemde.

Bu hesaplamaya göre 1 ton zeytinin sıkım bedeli, nakliye hariç 5 bin TL’ye ulaşıyor. TARİŞ’te ise 100 kilogram zeytinin sıkım ücretinin geçen yıl 350 TL iken bu yıl 500 TL’ye yükseldiği belirtiliyor. Üreticinin bir diğer önemli sorunu da maliyetler artarken zeytinyağı satış fiyatlarının aynı oranda yükselmemesi. Bu durum, yüksek rekoltenin üretici için gerçekten yüksek kazanç anlamına gelip gelmediği sorusunu gündeme getiriyor.

Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odası’nda 29 Eylül 2026 tarihinde zeytin sıkım ücretleri ve sektörün diğer sorunlarına ilişkin gerçekleştirilen istişare toplantısı da üretim maliyetlerini yeniden gündeme taşıdı. Konuya ilişkin sorularımızı, üç dönem Ayvacık Belediye Başkanlığı yapan ve halen Ayvacık Turizm Kültür Doğa ve Spor Derneği Dönem Sözcülüğü görevini yürüten Mehmet Ünal Şahin’e yönelttik.

“Yüksek verim tek başına kazanç anlamına gelmiyor”

Bu yıl Ayvacık ve çevresinde zeytin veriminin yüksek olması bekleniyor. Ancak üreticiler artan maliyetler nedeniyle endişeli. Sizce bu sezon Ayvacık zeytin üreticisini nasıl bir tablo bekliyor?

Mehmet Ünal Şahin; “Ayvacık, zeytinciliğin yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda kültürümüzün ve yaşam biçimimizin önemli bir parçası olduğu bir bölge. Zeytin ağaçlarının verimli olması elbette sevindirici. Ancak üreticinin yüzünün gülmesi için yalnızca ağacın bol ürün vermesi yeterli değil. Üreticinin o ürünü toplaması, fabrikada işlettirmesi ve uygun fiyatla satabilmesi gerekiyor. Eğer maliyetler kazancın önüne geçiyorsa yüksek rekolte beklenen faydayı sağlamayabilir. Bu nedenle bu sezonu değerlendirirken yalnızca ne kadar zeytin üretileceğine değil, üreticinin elinde sezon sonunda ne kadar gelir kalacağına da bakmalıyız” şeklinde ifade eden Mehmet Ünal Şahin, ürünün bol olmasının tek başına yeterli olmadığını, asıl önemli olanın üreticinin emeğinin karşılığını alması ve zeytinini hak ettiği fiyattan satabilmesi olduğunu ifade ederek, üretim maliyetlerinin altında ezilmeyen ve kazancı korunan bir üretim modelinin önemine vurgu yaptı.

Zeytin toplama işçiliği, mazot, nakliye ve sıkım ücretlerindeki artış üreticinin giderlerini yükseltiyor. Bir ton zeytinin sıkım bedelinin nakliye hariç 5 bin TL’ye ulaşması nasıl değerlendirilmeli?

Mehmet Ünal Şahin; “Zeytincilikte üreticinin karşılaştığı maliyetleri bir bütün olarak ele almak gerekiyor. Zeytin bahçeden toplanana kadar işçilik ve ekipman giderleri ortaya çıkıyor. Ardından ürünün taşınması, fabrikada sıkılması ve yağın uygun koşullarda muhafaza edilmesi gerekiyor. Her aşama üreticiye ayrı bir maliyet getiriyor. Fabrikaların da enerji, işçilik ve işletme giderleri bulunduğunu göz ardı etmemeliyiz. Ancak bütün bu giderlerin yükü üreticinin omuzlarına bırakılırsa sürdürülebilir bir üretimden söz etmek zorlaşır. Üreticinin önünü görebileceği, maliyetlerini hesaplayabileceği ve emeğinin karşılığını alabileceği bir düzen kurulmalı” ifade eden Şahin, üreticinin önünü görebileceği ve emeğinin karşılığını alabileceği bir sistemin kurulmasının önemine değindi.

Üretim maliyetleri yükselirken zeytinyağı satış fiyatlarının aynı oranda artmaması üreticiyi zorluyor. Üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için neler yapılmalı?

Mehmet Ünal Şahin; “Üretici açısından en önemli konu, ürününü maliyetinin altında satmak zorunda kalmamasıdır. Bir yıl boyunca ağacın bakımıyla ilgilenen, budamasını yapan, toprağını işleyen ve hasat döneminde büyük emek veren üreticinin kazancı yalnızca piyasa koşullarına bırakılmamalı. Zeytinyağının kalitesi, üretim yöntemi, depolama koşulları ve pazarlama imkanları fiyat üzerinde etkili. Üreticinin kaliteli ürününü değerinde satabilmesi için pazara erişimi güçlendirilmeli, doğrudan satış kanalları artırılmalı ve kooperatiflerin etkinliği desteklenmeli. Burada temel amaç, tüketicinin de makul fiyatla kaliteli ürüne ulaşabildiği, üreticinin de emeğinin karşılığını alabildiği bir denge kurmaktır” dedi.

Küçük üreticiler artan maliyetlerden daha fazla etkilenebiliyor. Ayvacık’ta zeytinciliğin sürdürülebilmesi için hangi desteklere ihtiyaç var?

Mehmet Ünal Şahin; “Küçük üretici, çoğu zaman ailesinin emeğiyle ayakta kalmaya çalışıyor. İşçilik ücretleri, mazot ve nakliye giderleri yükseldiğinde bu üreticilerin hareket alanı daha da daralıyor. Üretimin devam etmesi için girdi maliyetlerini azaltacak desteklerin güçlendirilmesi, üreticilerin kooperatifler aracılığıyla ortak hareket etmesi ve modern hasat yöntemlerine erişimin kolaylaştırılması önemli. Ayrıca üreticilerin güncel maliyetler, ürün kalitesi ve pazarlama konusunda bilgilendirilmesi gerekiyor. Zeytincilikten geçimini sağlayan ailelerin üretimden kopması yalnızca o aileleri değil, Ayvacık’ın tarımsal yapısını ve yerel ekonomisini de etkiler. Bu nedenle küçük üreticinin korunması, bölgenin geleceği açısından öncelikli konular arasında yer almalı” ifade eden Şahin küçük üreticinin korunmasına dikkat çekti.

Zeytinyağı fabrikaları da artan işletme giderleri nedeniyle sıkım ücretlerini yükseltiyor. Üretici ile fabrikaların karşı karşıya gelmeden çözüm bulması mümkün mü?

Mehmet Ünal Şahin; “Bence bu soruna yalnızca üretici ile fabrika işletmecisinin karşı karşıya olduğu bir mesele olarak bakmamak gerekiyor. Her iki taraf da aynı üretim zincirinin parçası. Fabrikalar hizmetlerini sürdürebilmek için giderlerini karşılamak zorunda; üretici de ürününü işletebilmek için makul bir ücret ödemek istiyor. Bu noktada sektör temsilcilerinin, kooperatiflerin, ilgili meslek kuruluşlarının ve kamu kurumlarının bir araya gelerek ortak çözümler geliştirmesi yararlı olacaktır. Ücretlerin belirlenmesinde şeffaflık, üreticinin önceden bilgilendirilmesi ve hizmet koşullarının açık olması önem taşıyor. Kalıcı çözüm, taraflardan birinin diğerinin zararına hareket etmesiyle değil, bütün sektörün sürdürülebilirliğini sağlayacak bir anlayışla mümkün olabilir” şeklinde ifade etti.

Ayvacık zeytinyağının markalaşması ve turizmle buluşturulması üreticiye yeni kazanç kapıları açabilir mi?

Mehmet Ünal Şahin; “Ayvacık’ın bu konuda önemli bir potansiyeli var. Bölgemiz yalnızca doğal güzellikleriyle değil, tarımsal üretimi, yerel lezzetleri ve kültürel değerleriyle de öne çıkıyor. Zeytinyağını yalnızca ham bir ürün olarak görmek yerine, bölgenin kimliğini yansıtan bir değer olarak ele almalıyız. Kaliteli üretimin desteklenmesi, ambalajlı ve markalı ürünlerin yaygınlaştırılması, doğrudan tüketiciye satışın geliştirilmesi ve zeytin hasadı deneyimlerinin turizm faaliyetleriyle birleştirilmesi önemli fırsatlar sunabilir. Ayvacık’ı ziyaret eden insanların zeytinlikleri tanıması, üretim sürecini görmesi ve yöresel ürünleri doğrudan üreticiden satın alabilmesi hem turizme hem de tarıma katkı sağlar. Bunun için üreticilerimizin, yerel işletmelerimizin ve ilgili kurumların birlikte hareket etmesi gerekiyor” diyen Şahin, yerel işletmelerle kurumların birlikte hareket etmesine vurgu yaptı.

Son olarak, üç dönem Ayvacık Belediye Başkanlığı yapmış ve bugün de bölgenin turizm, kültür, doğa ve spor alanındaki çalışmalarını takip eden bir isim olarak Ayvacık zeytinciliğinin geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Mehmet Ünal Şahin; “Ayvacık’ın geleceğinde zeytinciliğin çok önemli bir yeri olduğuna inanıyorum. Ancak bu değeri korumak için üreticinin sorunlarını yalnızca hasat döneminde konuşmak yeterli değil. Bahçelerin korunması, gençlerin tarıma yönelmesi, kaliteli üretimin desteklenmesi ve ürünün hak ettiği değeri bulması için uzun vadeli bir anlayışa ihtiyacımız var. Yerel yönetimlerin, ilgili kurumların, kooperatiflerin ve merkezi yönetimin üreticilerin taleplerini dikkate alarak ortak çalışmalar yürütmesi büyük önem taşıyor. Zeytin, Ayvacık’ın geçmişinden bugüne taşınan önemli bir miras. Bu mirası gelecek kuşaklara aktarabilmek için üreticinin emeğini korumalı, tarımsal üretimi ekonomik açıdan sürdürülebilir hale getirmeli ve Ayvacık’ın zeytinyağını daha geniş pazarlara ulaştırmalıyız. Üreticimiz kazanırsa bölgemiz kazanır; zeytincilik güçlenirse Ayvacık’ın yerel ekonomisi de güçlenir. Bu sezon zeytin sıkımı başladığında 1 kg yağ için kaç kilo zeytin kullanılacak önümüzdeki günlerde bu da maliyeti etkileyecektir. Yani zeytinden yeşil zeytin ,siyah zeytin yaparak satmak daha karlı olabilir bunun üzerine de zeytinleri seçerek yemeklik zeytin de yönelmekte fayda var görüyorum” şeklinde ifade eden Mehmet Ünal Şahin zeytinciliğin güçlenmesinin yalnızca üreticiye değil, Ayvacık’ın ekonomisine ve geleceğine de katkı sağlayacağını vurguladı.