Kuzey Ege’nin özgün mimarisi ve köklü kültürel dokusuyla öne çıkan Bozcaada, antik dönemdeki adıyla Tenedos, farklı medeniyetlerin bıraktığı izleri bugüne taşımayı sürdürüyor. Adanın tarihî kimliğini korumak ve bu birikimi gelecek nesillere aktarmak amacıyla Bozcaada Belediyesi tarafından hayata geçirilen "Bozcaada’da (Tenedos’ta) Düşünmek" söyleşi serisinin ikincisi, "Bozcaada’nın Hafızası: Arkeoloji ve Kültür Tarihi" başlığıyla yoğun bir katılımla gerçekleşti. Programda adada yürütülen güncel kazı çalışmaları, toprak altından çıkarılan eserler ve Tenedos’un çok katmanlı kültürel serüveni ele alındı.
Moderatörlüğünü Ali Topçu’nun üstlendiği söyleşide konuşmacı olarak yer alan Prof. Dr. Turan Takaoğlu, Tenedos Antik Kenti’nde sürdürülen bilimsel kazılara dair çarpıcı detayları dinleyicilerle paylaştı. Kazı sahalarından ve gün yüzüne çıkarılan eserlerden oluşan özel görseller eşliğinde yapılan sunumda, adanın mitolojik kökleri, tarihsel dönüşümü ve kültürel peyzajı bütün yönleriyle incelendi. 2021 yılından bu yana Prof. Dr. Turan Takaoğlu başkanlığında yürütülen sistematik çalışmalar, özellikle antik kentin nekropolis sahası ile Bozcaada Kalesi’ndeki geçmiş yaşam pratiklerine dair yepyeni veriler sunuyor.
Tenedos kazılarında ulaşılan bilimsel veriler, Bozcaada’daki yerleşim tarihinin sanılandan çok daha eskilere dayandığını kanıtladı. Bozcaada Kalesi’nde yapılan araştırmalarda Roma ve Bizans katmanlarının yanı sıra Geç Tunç Çağı’na ait yerleşim izleri tespit edildi. Ayrıca 2024 yılı çalışmaları sırasında kale içerisinde, Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa tarafından 1658 yılında inşa ettirildiği belirlenen tarihî kale hamamının kalıntılarına ulaşıldı. Nekropolis bölgesindeki kazılarda ise antik çağdaki farklı mezar mimarileri ve ölü gömme ritüelleri kayıt altına alındı. Özellikle çocuk mezarlarının gün yüzüne çıkarılması, antik dönemde adada yaşayan toplumların sosyal yapısına ve aile kültürüne dair araştırmalara yeni bir soluk getirdi.
Söyleşide öne çıkan bir diğer önemli başlık ise adanın Helenistik Dönem’deki üretim kapasitesi oldu. 2021-2024 yılları arasında nekropolis sahasında yürütülen kazılarda ele geçirilen kalıp parçaları, fırın ayraçları ve hatalı üretim atıkları, Tenedos’un antik çağda aktif bir seramik üretim merkezi olduğunu bilimsel olarak belgeledi. Bu bulgular, adanın yalnızca deniz ticareti ve yerleşim açısından değil, zanaat ve üretim kültürü bakımından da bölgede ağırlığı olan bir merkez olduğunu gösterdi.
Katılımcıların yönelttiği sorular ve karşılıklı değerlendirmelerle zenginleşen buluşma, çay ikramı eşliğinde yapılan samimi sohbetle devam etti. Bozcaada’nın tarihsel değerlerinin korunması ve toplumsal hafızada diri tutulması gerektiğinin vurgulandığı programın ardından Bozcaada Belediyesi tarafından yapılan açıklamada, kıymetli bilgi ve birikimlerini paylaşan Prof. Dr. Turan Takaoğlu’na, moderatör Ali Topçu’ya ve etkinliğe katılarak adanın ortak hafızasına katkı sağlayan tüm vatandaşlara teşekkür edildi.
(ERHAN TAYLAN)