Çanakkale’de tarımda dijital dönüşümün önemli adımlarından biri olarak görülen “Bitki Reçetesi (B-Reçete) Sistemi” için tanıtım ve değerlendirme toplantısı gerçekleştirildi. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Sn. Doç. Dr. Yunus Bayram’ın başkanlığında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Amfi Salonu’nda düzenlenen toplantıya sektör temsilcileri yoğun katılım gösterdi.
Toplantının sabah gerçekleştirilen ilk oturumunda il ve ilçe tarım müdürlüklerinde görevli teknik personel bir araya geldi. Açılış konuşmasını yapan Çanakkale İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan, bitkisel üretim ve bitki sağlığı çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ardından söz alan Gıda ve Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Yunus Bayram, B-Reçete sisteminin yapısı ve işleyişine ilişkin detaylı bilgiler paylaştı. Sunumun ardından teknik personelin soruları yanıtlandı.
Öğleden sonraki ikinci oturumda ise geniş katılımlı sektör paydaşları bir araya geldi. Programa ÇOMÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Arda Aydın, Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Anıl Çay, Ziraat Odası başkanları, akademisyenler, kooperatif temsilcileri, BKÜ bayileri, reçete yazma yetkisine sahip ziraat mühendisleri, öğrenciler ve üreticiler katıldı.
Toplantıda konuşan Çanakkale İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan;“Sayın Genel Müdürüm, Ziraat Fakültesi Dekanım ve kıymetli hocalarım, Oda ve Birlik Başkanlarımız, Değerli sektör temsilcilerimiz, bayilerimiz ve üreticilerimiz, Kıymetli mesai arkadaşlarım ve sevgili öğrenciler; Bakanlığımızca uygulamaya alınan ‘Bitki Reçete Sistemi’ tanıtım toplantısı vesilesiyle sizleri saygıyla selamlıyorum. Toplantımızın, sahadaki uygulamalara önemli katkılar sağlayacağına inanıyorum. Çanakkale; tarihi, coğrafi konumu, iklimi, denizi kucaklayan 3 milyon dekarlık bereketli toprakları ile Türkiye’nin en önemli tarım ve hayvancılık şehirlerinden biridir” ifadesine yer verdi.
Konuşmasında destek artışlarına dikkat çeken İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan; “Çanakkale 70 milyar lirayı aşan tarımsal hasıla ile ülkemiz ekonomisine önemli bir katma değer sağlamaktadır. İlimizde Tarım ve Orman Bakanlığımızın destekleriyle 2021 yılından 2025 yılına kadar olan süreçte, tarımsal desteklemelerde istikrarlı ve güçlü bir artış söz konusudur. 2021 yılında 263 milyon lira olan destekleme tutarı, 2025 yılı itibariyle 1 milyar 360 milyon liraya ulaşmıştır. Toplamda ise 2003-2026 yılları arasında Bakanlığımız tarafından ilimize sağlanan destek miktarı 6 milyar lirayı aşmıştır. İlimizde 65’i ekonomik değere sahip olmak üzere toplam 185 farklı bitkisel ürün yetiştirilmektedir. 54 üründe ise üretim miktarı bakımından Türkiye’de ilk on içerisinde yer almaktayız” dedi.
Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan Çanakkale’nin tarımsal üretimdeki payı, ürün çeşitliliği ve teknik takip süreçlerine bitkisel üretimde ilin hem verim hem de kalite açısından güçlü bir konumda bulunduğunu ifade eden Demirhan; “Ülkemizde üretilen tarımsal üretimin %2,5’u Çanakkale topraklarında üretilmekte ve işlenebilir arazilerimizin yaklaşık %77’sı tarla arazisinden oluşmaktadır. Bu alanlarda özellikle hububat, yağlı tohumlar ve çeltik–mısır gibi ürünler öne çıkmaktadır. Ayrıca baklagil üretimi de önemli bir yer tutmaktadır. Tüm bu ürünler, il ve ilçe müdürlüklerimiz koordinasyonunda yıl boyunca takip edilmekte, iklim, verim ve hastalık-zararlı durumlarına ilişkin gerekli teknik değerlendirmeler düzenli olarak yapılmaktadır. Sebze üretiminde ilimiz, ülke genelinde önemli bir paya sahiptir. Toplam üretimimiz, Türkiye’nin yaklaşık %2,7’sini oluşturmaktadır. Özellikle kapya biber üretiminde Türkiye’de 1’inci, sofralık domates üretiminde ise 4’üncü sırada yer almaktayız. Sebze üretim alanlarımız, toplam işlenebilir arazinin yaklaşık %5’ini oluşturmakta olup, üretim planlaması ve teknik takip çalışmaları düzenli olarak yürütülmektedir. Meyve üretiminde de ilimiz, ülke genelinde önemli bir paya sahiptir. Toplam üretimimiz, Türkiye’nin yaklaşık %2,4’ünü oluşturmaktadır. İşlenebilir arazilerimizin önemli bir bölümü meyve, zeytin ve bağ alanlarından oluşmakta olup özellikle zeytin ve meyvecilik ilimiz açısından stratejik bir üretim alanıdır. Elma, şeftali, kiraz, zeytin ve üzüm başta olmak üzere birçok üründe hem üretim hem de kalite açısından güçlü bir yapı söz konusudur. Bu ürünler de yıl boyunca düzenli olarak takip edilmekte, hastalık ve zararlılarla mücadele kapsamında gerekli teknik çalışmalar yürütülmektedir” ifadelerine yer verdi.
Bitkisel üretimde yürütülen teknik takip çalışmalarının önemine değinen İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan, “Ürün masalarımızca ilimiz için belirlenen 12 adet bitkisel ürüne yönelik olarak ekiliş öncesinden hasat sonrasına kadar tüm süreçler 52 teknik personel ile yakından takip edilmektedir. Bu kapsamda; üretimden tüketime, verimlilikten maliyete, ürün gelişiminden hastalık ve zararlı takibine kadar rekolteyi etkileyen tüm veriler düzenli olarak izlenmekte ve hazırlanan raporlar Bakanlığımıza sunulmaktadır. Bitkisel üretimdeki bu güçlü yapımız, coğrafi işaretli ürünlerimizle katma değere dönüşmektedir. Çanakkale olarak; meyve, zeytin, süt ürünleri ve yöresel ürünler başta olmak üzere 15 adet coğrafi işaretli ürünümüz tescillenmiş durumdadır. Bu ürünler, ilimizin tarımsal zenginliğini korumanın yanı sıra aynı zamanda markalaşma ve pazarlama gücünü de artırmaktadır. Ezine Peyniri ülkemizin Avrupa Birliği coğrafi işareti almış tescilli ürünleridir” ifade eden Demirhan, Çanakkale’nin coğrafi işaretli ürünleriyle tarımsal zenginliğini ekonomik değere dönüştürdüğünü vurguladı.
Çanakkale’de bitki hastalıkları ve zararlılarla mücadelede teknolojik altyapının etkin şekilde kullanıldığını belirten İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan; “2025 yılında ilimizde 83 konuda bitki hastalık ve zararlıları ile zirai mücadele çalışmaları yürütülerek üretici bilgilendirmeleri ve Bakanlığımıza raporlama işlemleri yapılmıştır. İlimizde; elma, zeytin, domates ve bağ alanlarında hastalık ve zararlılarla mücadele kapsamında yaklaşık 83 bin dekar alanı kapsayan 30 adet Tahmin ve Erken Uyarı İstasyonu aktif olarak kullanılmaktadır. Bu istasyonlardan ve fenolojik gözlemlerden elde edilen veriler doğrultusunda, üreticilerimiz anlık olarak bilgilendirilmekte; bu kapsamda SMS sistemi üzerinden 14 bin 800 üreticiye düzenli bilgi akışı sağlanmaktadır. Bu yapı sayesinde, hastalık ve zararlılarla mücadelede zamanında, doğru ve etkin müdahale imkânı sağlanmaktadır” şeklinde iade eden İl Müdürü Demirhan, üreticilerin anlık bilgilendirilmesi sayesinde verim kayıplarının önüne geçildiğini vurguladı.
Hem üretici sayısının hem de uygulama alanlarının her geçen yıl arttığını belirten Demirhan, konuşmasında; “İlimizde, Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri kapsamında 100 üretici ile elma, şeftali ve kiraz üretiminde çalışmalar yürütülmekte olup, bu projelerle kaliteli ve sürdürülebilir üretim hedeflenmektedir. İlimizde yürütülen Entegre Mücadele Projeleri kapsamında; zeytin, bağ, buğday, armut, örtü altı sebze ve domates üretiminde toplam 337 üretici ile 28 bin 291 dekar alanda çalışmalar sürdürülmektedir. Hububat üretiminde hastalık ve zararlılarla mücadele kapsamında sahada düzenli izleme ve kontrol çalışmaları yürütülmektedir. Bu kapsamda; yemeklik baklagiller, yem bitkileri ve endüstri bitkilerinde hastalık ve zararlılara yönelik mücadele faaliyetleri sistemli bir şekilde sürdürülmektedir. Hububat üretiminde ise özellikle süne zararlısına karşı geniş alanlarda yürütülen çalışmalarla zararlının yayılımı kontrol altına alınmakta ve ürün kayıpları en aza indirilmektedir. İlimizde tarla faresi ve çekirgeye karşı da etkin mücadele sürdürülmektedir. Tarla faresiyle mücadelede 7 bin 160 dekar alan için 358 kilogram zehirli buğday, çekirgeyle mücadelede ise 375 dekar alanda 15 litre Cypermethrin (sipermetrin) kullanılmıştır” dedi.
Çanakkale’de tarımsal üretimde çevre dostu yöntemlerin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara değinen Ergün Demirhan, “Biyoteknik mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması kapsamında, Akdeniz meyve sineğine karşı yürüttüğümüz proje Çanakkale İl Özel İdaresi desteğiyle hayata geçirilmiştir. 2025 yılı itibarıyla 156 üretici projeden faydalanmış, 1 milyon 932 bin lira destek ile 2 bin 230 dekar alanda uygulama yapılmıştır. Kurulan tuzak sistemleri ile zararlı popülasyonu kontrol altına alınmış, kimyasal mücadeleye olan ihtiyaç azaltılarak daha çevre dostu bir üretim modeli desteklenmiştir. Elma üretiminde önemli bir zararlı olan elma iç kurduna karşı da biyoteknik mücadele projeleri uygulanmaktadır. Çanakkale İl Özel İdaresi desteğiyle yürütülen projemiz farklı yıllarda genişletilerek daha fazla üretici ve alana yaygınlaştırılmıştır. Toplamda 41 üretici ile 931 dekar alanda uygulama gerçekleştirilmiş, biyoteknik yöntemlerle zararlı popülasyonu kontrol altına alınmıştır. Bağ alanlarında ise salkım güvesine karşı biyoteknik mücadele çalışmaları sahada aktif olarak devam etmektedir. 2025 yılı itibarıyla bu kapsamda 3 üretici ile 70 dekar alanda çalışma gerçekleştirilmiştir. Kurulan tuzak sistemleri sayesinde zararlı popülasyonu yakından izlenmekte, zamanında müdahale ile ürün kayıplarının önüne geçilmektedir” ifade etti.
Çanakkale’de hem iç piyasada gıda güvenliğinin sağlanması hem de ihracatta kalite standartlarının korunmasına yönelik çalışmaların aralıksız sürdüğünü belirten Demirhan, denetimlerin titizlikle yürütüldüğünü ifade ederek konuşmasına şöyle ifade etti. “Hasat öncesi pestisit denetimleri kapsamında, üretim alanlarında düzenli kontroller gerçekleştirilmektedir. 2025 yılında farklı ürün gruplarında planlanan denetimler büyük ölçüde tamamlanmış, toplam 356 numune alınmış ve bunların büyük çoğunluğu olumlu sonuçlanmıştır. Yapılan bu denetimlerle, ürünlerimizin hasat öncesinde gıda güvenliği açısından uygunluğu kontrol edilmekte ve tüketiciye güvenli ürün arzı sağlanmaktadır. Dış karantina faaliyetlerinde, ilimizde ihracata yönelik bitki sağlığı kontrolleri titizlikle gerçekleştirilmektedir. 2025 yılında toplam 626 adet bitki sağlık sertifikası ile 9 bin 551 ton meyve, sebze ile 825 m³ orman ürünü ihracatı gerçekleştirilmiştir. İhracatımızda; başta mantar, kornişon, dondurulmuş sebzeler ile taze meyve ve sebzeler yer almakta olup, yaklaşık 6 milyon adet orkide fidesi ihracatı yapılmıştır. ISPM-15 kapsamında faaliyet gösteren işletmeler düzenli olarak denetlenmekte, mevzuata aykırı durumlarda gerekli idari işlemler uygulanmaktadır. Bu çalışmalarla, ihracatta bitki sağlığı güvence altına alınmakta ve uluslararası ticarette güvenilirlik sağlanmaktadır.”
Çanakkale’de tarımsal üretimden girdi kontrolüne, bayii denetimlerinden çevre yönetimine kadar geniş kapsamlı bir denetim sisteminin sürdürüldüğünü belirten İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan, “Tohumluk bayii denetimleriyle, ilimizde bu alanda faaliyet gösteren işletmeler düzenli olarak kontrol edilmektedir. Bu kapsamda 2025 yılında aktif faaliyet gösteren 176 bayiye 197 adet denetim gerçekleştirilmiştir. Ayrıca piyasa denetimi kapsamında alınan numuneler üzerinde analizler yapılmakta, tohumlukların mevzuata uygunluğu titizlikle incelenmektedir. Gübre dağıtıcı ve üreticilerine yönelik denetim faaliyetlerinde, ilimizde geniş bir kontrol ağı oluşturulmuştur. Bu kapsamda 193 dağıtıcı ve 12 gübre üreticisi aktif olarak faaliyet göstermekte olup, 2025 yılı içerisinde 820 bayi denetimi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca etiket, bandrol ve içerik analizleri ile ürünlerin mevzuata uygunluğu detaylı şekilde incelenmekte, özellikle nitratlı gübrelerde yapılan kontroller titizlikle sürdürülmektedir. Yapılan denetimler sonucunda mevzuata aykırı durumlara gerekli idari yaptırımlar uygulanmakta ve piyasada güvenilir ürün arzı sağlanmaktadır. 122 bitki koruma ürünü bayii ile 48 zirai alet ve makine bayisine 599 denetim gerçekleştirilmiştir. Bitki koruma ürünü bayileri ile zirai alet ve makine bayilerine yönelik denetimlerde, hem kayıt sistemi hem de saha uygulamaları yakından takip edilmektedir. 2025 yılı itibarıyla üretici kayıt defterleri düzenli olarak kontrol edilmiş, bitki koruma ürünü uygulayıcılarına yönelik denetimler gerçekleştirilmiştir.
Yapılan bu kontrollerle hem ürünlerin doğru kullanımı hem de uygulamaların mevzuata uygunluğu sağlanarak tarımsal üretimde güvenli ve bilinçli kullanım desteklenmiştir. Son olarak, ilimizde bitki koruma ve tarımsal üretim altyapısına ilişkin mevcut durumu kısaca arz etmek istiyorum. 15 Nisan 2026 tarihi itibarıyla ilimizde 121 bitki koruma ürünü bayii ve 29 zirai mücadele alet ve makine bayii faaliyet göstermektedir. Bitki koruma alanında reçete yazma yetkisine sahip 329 ziraat mühendisi, 40’ı profesyonel olmak üzere 10 bin 476 BKÜ uygulayıcı belgesine sahip üreticimiz bulunmaktadır. Ayrıca yaklaşık 23 bin kayıtlı çiftçimizle, tarımsal üretimde güçlü bir yapı ve yaygın bir organizasyon ağı bulunmaktadır. Bitki koruma ürünleri ambalaj atıklarının toplanması ve bertarafına yönelik çalışmalarımızla, sadece üretimi değil aynı zamanda çevreyi de koruyan bir anlayışla hareket ediyoruz. İlimizde yürütülen bu proje kapsamında, 8 ilçede 170 yerleşim biriminde kurulan 355 konteyner ile yaklaşık 45 bin kilogram ambalaj atığı toplanarak güvenli şekilde bertaraf edilmiştir. Bu çalışmalar, sürdürülebilir tarımın sağlanması ve çevre bilincinin yaygınlaştırılması açısından büyük önem taşımaktadır” diyerek sözlerini tamamladı.
Programda ayrıca Doç. Dr. Yunus Bayram tarafından “Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetlenmesine İlişkin Yönetmelik” ile “Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik” konularında sunum yapıldı. Toplantının son bölümünde B-Reçete sisteminin pilot illerdeki uygulama süreci, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri değerlendirildi. Katılımcıların sorularını yanıtlayan Bayram, sistemin riskleri ve uygulama süreçlerine ilişkin detaylı açıklamalarda bulundu.
Yetkililer, B-Reçete sistemiyle birlikte zirai ilaçların kontrollü ve doğru kullanımının sağlanacağını, pestisit kalıntılarının azaltılacağını ve üretimde izlenebilirliğin artırılacağını ifade etti. Sistemle birlikte tarımda dijital dönüşümün hızlanacağı ve daha güvenli, sürdürülebilir üretim hedeflendiği vurgulandı.
İsmetpaşa Mah. Demircioğlu Cad.
No:103 Merkez / Çanakkale
+90 286 212 91 91, +90 286 212 91 92
+90 533 022 68 98
