Çanakkale’de Yoksulluk ve Sosyal Dışlanma Riski Arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin "Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri"ni kamuoyuyla paylaştı. 2024 yılı gelir referans alınarak hazırlanan rapora göre, Türkiye genelinde yoksulluk oranları gerilerken; Çanakkale ve Balıkesir illerini kapsayan TR22 bölgesinde veriler olumsuz bir tablo çizdi.

Çanakkale’de Yoksulluk Sınırı Türkiye Ortalamasının Üstünde

Açıklanan verilere göre, medyan gelirin %50’si baz alınarak hesaplanan yoksulluk oranı Türkiye genelinde 0,6 puan azalarak %13,0’a düştü. Ancak Çanakkale ve Balıkesir’den oluşan TR22 bölgesinde durum tersine işledi. Bölgede 2024 yılında %10,6 olan yoksulluk oranı, 2025 yılında %11,6’ya yükseldi.

Aynı zamanda bölgedeki yoksulluk sınırı, Türkiye ortalamasının (120 bin 575 TL) üzerine çıkarak 131 bin 167 TL olarak belirlendi. Medyan gelirin %60’ı dikkate alındığında ise bölgedeki yoksul sayısı bir yılda 323 bin kişiden 351 bin kişiye çıktı.

Göreli yoksulluk oranı en düşük TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) bölgesinde gerçekleşti

İBBS 2. Düzey bölgelerinin her biri için eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'sine göre hesaplanan yoksulluk sınırına göre, gelire dayalı göreli yoksulluk oranının en yüksek olduğu bölgeler; %14,5 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli), %14,3 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) oldu.

Göreli yoksulluk oranı en düşük olan İBBS 2. Düzey bölgeleri ise %4,6 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır), %6,3 ile TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) oldu.

Sosyal Dışlanma Riski Çanakkale Bölgesinde Artışta

Yoksulluk, maddi yoksunluk ve düşük iş yoğunluğunu kapsayan "yoksulluk veya sosyal dışlanma riski" verilerinde de bölgedeki artış dikkat çekti. Türkiye genelinde bu risk %29,3’ten %27,9’a gerilerken; Çanakkale ve Balıkesir bölgesinde sosyal dışlanma riski altında olanların oranı bir önceki yıla göre artarak %23,3 olarak kayıtlara geçti.

Eğitim ve Hane Tipi Yoksulluğu Belirliyor

TÜİK raporunda Türkiye geneline dair çarpıcı detaylar da yer aldı. Yoksulluk riskinin en yüksek olduğu grup %23,8 ile bir okul bitirmeyenler olurken, yükseköğretim mezunlarında bu oran %2,5’e kadar düştü. Hanehalkı bazında ise en yüksek yoksulluk oranı tek çekirdek ailelerden oluşan hanelerde görüldü.

Medyan Gelir Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Medyan gelir (ortanca gelir), bir toplumdaki tüm gelirlerin küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada kalan gelir değeridir. Bir grubun gelir düzeyini anlamak için "ortalama" yerine genellikle "medyan" değerinin kullanılmasının sebebi, uç değerlerin (çok zenginlerin veya çok fakirlerin) veriyi saptırmasını engellemesidir.

Medyan Gelir Nasıl Hesaplanır? (Örnek)

Bir mahallede 5 kişinin yaşadığını ve yıllık gelirlerinin şu şekilde olduğunu varsayalım:

Kişi: 50.000 TL

Kişi: 70.000 TL

Kişi: 100.000 TL (Tam ortadaki değer)

Kişi: 150.000 TL

Kişi: 2.000.000 TL

Bu grupta medyan gelir 100.000 TL'dir.

Medyan Neden Ortalamadan Daha Sağlıklıdır?

Yukarıdaki örnekte aritmetik ortalamayı hesaplasaydık, en sondaki kişinin 2 milyon TL'lik çok yüksek geliri nedeniyle ortalama gelir 474.000 TL çıkacaktı. Ancak mahalledeki 5 kişiden 4’ü bu rakamın çok altında kazanıyor.

Ortalama: Çok zengin bir kişinin varlığıyla yükselir ve toplumu olduğundan daha zengin gösterebilir.

Medyan: En zengin kişinin ne kadar kazandığıyla ilgilenmez; toplumun tam yarısının altında kaldığı gerçek "orta noktayı" gösterir.

Medyan Gelir Neden Yoksulluk Hesaplamasında Kullanılıyor?

TÜİK gibi kurumlar yoksulluk sınırını belirlerken bu medyan değeri temel alır. Örneğin; Medyan gelirin %50'si: Bu değerin yarısından az kazananlar "göreli yoksul" kabul edilir. Medyan gelirin %60'ı: Bu değerin bir tık üzerinde kazananlar ise yoksulluk riski sınırında görülür. Yani medyan gelir yükseldikçe, yoksulluk sınırı da yukarı çıkar; çünkü toplumun genel refah düzeyi ve "orta direği" değişmiş olur.

Tek Geliri Bir Adet Asgari Ücret Olan Çanakkale'de Yaşayan 4 Kişilik Ailenin Durumu

Güncel asgari ücret olan 17.002 TL’lik tek geliri olan 4 kişilik bir aile, 2025 Çanakkale verilerine göre yoksulluk sınırının neresinde kalıyor?

TÜİK’in kullandığı "Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Gelir" yöntemi ve 2025 yılı Çanakkale (TR22) verileri baz alındığında; Ailenin yıllık geliri 204.024 TL. TÜİK’in 4 kişilik aile için kullandığı ihtiyaç kat sayısı ise 2,1. 204 bin 024 TL’lik gelir bu katsayıya bölündüğünde ise elde edilen sonuç 97 bin 154 TL olarak karşımıza çıkıyor. Bu durumda 2025 yılı süresince tek geliri asgari ücret olan 4 kişilik bir aile hem yüzde 50 hem de yüzde 60’lık medyan gelir ortalamalarının altında kalmış oluyor.

Bölge bazında yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin oranı, 2016-2025

TR Türkiye

2016: 33,2, 2017: 30,7, 2018: 30,4, 2019: 32,1, 2020: 33,0, 2021: 32,9, 2022: 32,6, 2023: 30,7, 2024: 29,3, 2025: 27,9

TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

2016: 33,6, 2017: 27,8, 2018: 26,5, 2019: 26,9: 2020: 28,8, 2021: 24,1, 2022: 25,9, 2023: 22,5, 2024: 21,2, 2025: 23,3

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre bölgesel yoksul sayıları ve yoksulluk oranları, 2014-2025

2014 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 5.554

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.332

Yoksulluk oranı (%): 15,0

2014 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 5.684

Yoksul sayısı (bin kişi): 182

Yoksulluk oranı (%): 11,3

2014 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 6.665

Yoksul sayısı (bin kişi): 16.501

Yoksulluk oranı (%): 21,8

2014 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 6.821

Yoksul sayısı (bin kişi): 312

Yoksulluk oranı (%): 19,3

2015 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 6.246

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.219

Yoksulluk oranı (%): 14,7

2015 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 5.879

Yoksul sayısı (bin kişi): 189

Yoksulluk oranı (%): 11,7

2015 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 7.495

Yoksul sayısı (bin kişi): 16.706

Yoksulluk oranı (%): 21,9

2015 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 7.055

Yoksul sayısı (bin kişi): 311

Yoksulluk oranı (%): 19,2

2016 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 7.116

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.026

Yoksulluk oranı (%): 14,3

2016 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 6.757

Yoksul sayısı (bin kişi): 150

Yoksulluk oranı (%): 9,2

2016 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 8.539

Yoksul sayısı (bin kişi): 16.328

Yoksulluk oranı (%): 21,2

2016 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 8.109

Yoksul sayısı (bin kişi): 277

Yoksulluk oranı (%): 17,0

2017 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 7.944

Yoksul sayısı (bin kişi): 10.622

Yoksulluk oranı (%): 13,5

2017 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 7.803

Yoksul sayısı (bin kişi): 205

Yoksulluk oranı (%): 12,3

2017 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 9.532

Yoksul sayısı (bin kişi): 15.864

Yoksulluk oranı (%): 20,1

2017 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 9.364

Yoksul sayısı (bin kişi): 309

Yoksulluk oranı (%): 18,5

2018 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 8.892

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.091

Yoksulluk oranı (%): 13,9

2018 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 8.585

Yoksul sayısı (bin kişi): 193

Yoksulluk oranı (%): 11,5

2018 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 10.670

Yoksul sayısı (bin kişi): 16.888

Yoksulluk oranı (%): 21,2

2018 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 10.302

Yoksul sayısı (bin kişi): 327

Yoksulluk oranı (%): 19,4

2019 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 10.793

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.641

Yoksulluk oranı (%): 14,4

2019 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 10.289

Yoksul sayısı (bin kişi): 199

Yoksulluk oranı (%): 11,7

2019 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 12.952

Yoksul sayısı (bin kişi): 17.207

Yoksulluk oranı (%): 21,3

2019 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 12.347

Yoksul sayısı (bin kişi): 290

Yoksulluk oranı (%): 17,0

2020 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 12.394

Yoksul sayısı (bin kişi): 12.267

Yoksulluk oranı (%): 15,0

2020 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 11.940

Yoksul sayısı (bin kişi): 279

Yoksulluk oranı (%): 16,1

2020 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 14.873

Yoksul sayısı (bin kişi): 17.921

Yoksulluk oranı (%): 21,9

2020 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 14.328

Yoksul sayısı (bin kişi): 359

Yoksulluk oranı (%): 20,7

2021 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 14.034

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.936

Yoksulluk oranı (%): 14,4

2021 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 14.313

Yoksul sayısı (bin kişi): 205

Yoksulluk oranı (%): 11,7

2021 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 16.841

Yoksul sayısı (bin kişi): 17.636

Yoksulluk oranı (%): 21,3

2021 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 17.175

Yoksul sayısı (bin kişi): 302

Yoksulluk oranı (%): 17,3

2022 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 17.747

Yoksul sayısı (bin kişi): 12.000

Yoksulluk oranı (%): 14,4

2022 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 18.596

Yoksul sayısı (bin kişi): 217

Yoksulluk oranı (%): 12,3

2022 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 21.296

Yoksul sayısı (bin kişi): 18.030

Yoksulluk oranı (%): 21,6

2022 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 22.315

Yoksul sayısı (bin kişi): 348

Yoksulluk oranı (%): 19,8

2023 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 32.109

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.303

Yoksulluk oranı (%): 13,5

2023 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 33.710

Yoksul sayısı (bin kişi): 205

Yoksulluk oranı (%): 11,2

2023 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 38.531

Yoksul sayısı (bin kişi): 17.873

Yoksulluk oranı (%): 21,6

2023 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 40.452

Yoksul sayısı (bin kişi): 333

Yoksulluk oranı (%): 18,1

2024 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 68.119

Yoksul sayısı (bin kişi): 11.457

Yoksulluk oranı (%): 13,6

2024 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 74.541

Yoksul sayısı (bin kişi): 189

Yoksulluk oranı (%): 10,6

2024 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 81.742

Yoksul sayısı (bin kişi): 17.821

Yoksulluk oranı (%): 21,2

2024 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 89.449

Yoksul sayısı (bin kişi): 323

Yoksulluk oranı (%): 18,1

2025 TR Türkiye

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 120.575

Yoksul sayısı (bin kişi): 10.930

Yoksulluk oranı (%): 13,0

2025 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %50'sine göre

Yoksulluk sınırı (TL): 131.167

Yoksul sayısı (bin kişi): 208

Yoksulluk oranı (%): 11,6

2025 TR Türkiye

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 144.690

Yoksul sayısı (bin kişi): 17.361

Yoksulluk oranı (%): 20,6

2025 TR22 (Balıkesir, Çanakkale)

Medyan gelirin %60'ına göre

Yoksulluk sınırı (TL): 157.400

Yoksul sayısı (bin kişi): 351

Yoksulluk oranı (%): 19,5

Kaynak: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 2025