Çanakkale, süs bitkilerinde tarih yazmaya hazırlanıyor

Ziraat Mühendisleri Odası Çanakkale Şubesi tarafından Çanakkale’de İhracata Dayalı Süs Bitkileri Üretimi Potansiyelinin Artırılması projesinde kaydedilen gelişmelerin paylaşıldığı bir basın toplantısı düzenlendi.

Oda binasında düzenlenen toplantıya Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Rektörü Prof. Dr. R. Cüneyt Erenoğlu, Ziraat Mühendisleri Odası Çanakkale Şubesi Başkanı Dr. Öğr. Görevlisi Onur Sinan Türkmen, Çanakkale Ziraat Odası Başkanı Ufuk Ünver, Şakayık Üreticisi Cengiz Bayazıt, ÇOMÜ Ziraat Fakültesinden Doç. Dr. Arda Akçal üreticiler ve sektör temsilcileri katıldı.

Türkmen "Çanakkale, küçük üreticinin üretmiş olduğu ürünleri pazara sunma açısından önemli bir lokasyon"

Toplantının açılış konuşmasını yapan ZMO Çanakkale Şubesi Başkanı ve aynı zamanda proje yürütücüsü olan Dr. Öğr. Görevlisi Onur Sinan Türkmen şunları söyledi:

“Su kıtlığından bahsediyoruz. Çiftçiler para kazanamıyor diyoruz. Bunlar normal şeyler. Nasıl normal? Teknoloji makine ile üretime geçtiği sürece iş gücü azalıyor. İş gücü azalınca işçilik maliyetleri düşüyor ve geniş arazilerde makine ile üretim yapıldığında da su tüketimi yüksek olan bitkiler kullanılıyor. Bu modelin dışında tutulan önemli gruplardan bir tanesi süs bitkileri. Yoğun emek ve kalite ön planda.

Yaklaşık 2 yıl önce rektör hocamızla birlikte oturduğumuzda Çanakkale'deki tarımsal üretim potansiyeli üzerine süs bitkilerinin önemli bir gelişme kaydedeceğini düşündük. Cengiz Bey de aynı şekilde İhracatçılar Birliği adına bize önemli desteklerde bulundu ve o da bu projeyle birlikte üretime koyuldu. Şimdi Çanakkale'de özel bir üretim modeli var. İzmir modelinden bahsediliyor.

Çanakkale, küçük üreticinin özellikle üretmiş olduğu ürünleri pazara sunma açısından önemli bir lokasyon. 120'den fazla ürün üretiliyor ve 50'den fazlası da Türkiye'de üretim istatistikleri açısından ilk 10'da. Ürün fazlalığı kooperatifleri çoğaltmış ancak kooperatiflerde de bir takım sorunlar gerçekleşiyor.

Çünkü bahçe ve tarla bitkilerinde bazı ürün uyuşmazlıklarından dolayı kooperatif modelleri işleyemeyebiliyor. Süs bitkileri bu açıdan da önemli bir kooperatif modeli olarak önümüze çıkıyor.”

Erenoğlu "Bu proje, ulusal ve uluslararası anlamda kentimize yüksek katma değer sağlayacak"

Türmen’in sunumunun ardından konuşan ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. R. Cüneyt Erenoğlu ise şunları söyledi:

"Yaklaşık iki senedir üzerinde çalıştığımız bu proje, ulusal ve uluslararası anlamda kentimize yüksek katma değer sağlayacak.

Süs bitkileri kapsamında ulusal işbirliklerinin oluşturulması önemli bir konu. Tabii ki özellikle çiftçilerimizin eğitim ve geliştirme süreçleri, bu konudaki katma değerli ürünlerin kentimizde ıslah yoluyla uygulanması, ürettiğimiz ürünlerin yüksek kalitede ve yüksek katma değerli olarak yurt dışına ihracı da çok önemli.

Çanakkale’nin en büyük avantajı, 1915 Çanakkale Köprüsü ile birlikte artık gümrük kapısına yalnızca 2 saat uzaklıkta olması; yani konum avantajı. Biz dolayısıyla bu sektöre gerek kamu, gerek özel sektörler ve içinde bulunduğumuz sivil toplum kuruluşları vasıtasıyla bütün sac ayaklarını imalata, kaliteli, yüksek katma değerli imalata uygun hale getirip hem kent hem de daha da önemlisi ülke ekonomisine süs bitkileri alanında katkı sağlamak istiyoruz. Ciddi anlamda yol kat ettik.

Önümüzdeki hafta sonu Avrupa'da özellikle bu alanda faaliyet gösteren kurum kuruluşlara kalabalık bir heyetle birlikte ziyaretimiz olacak. İkili işbirliklerimiz olacak. Çoklu işbirliklerimiz olacak. Biz bununla birlikte artık seri üretime, imalata Çanakkale kapsamında başlamak istiyoruz. Bütün koşullar oluştu. Bakanlığımızla görüşüyoruz. Tarım Bakanlığı sağ olsunlar çok destek. İhracatçılar Birliği tüm parametreleri biz bir noktaya getirdik. Ben bu süreçte tüm paydaşlarımıza özellikle dış paydaşlarımıza işbirliklerinden dolayı çok çok teşekkür ediyorum. Ülkemiz için ve kentimiz için hayırlı olsun.”

Bayazıt "Çanakkale'yi, Türkiye’nin birinci sıradaki kesme çiçek ili haline getirme hedefimiz var"

Yenice’de şakayık üretimi yapan Cengiz Bayazıt, doku kültüründe üretilmesi oldukça zor olan bu bitki ile ilgili çalışmalarında oldukça iyi bir mesafe kat ettiklerini belirterek şunları söyledi:

“Eğer başarırsak inşallah dünyada ilklerden bir tanesi olacağız. Bu da büyük bir pazar avantajı sağlayacak. İşin tarım tarafına, ziraat tarafına gelirsek de şunu gördük; bu bir ölçek ekonomisi. Antalya gibi, Yalova gibi, şimdi Tokat gibi illerimiz bu konuda başarılı oldular. Çünkü bir ölçek yakaladılar. O ölçekte de pazarı cezbetme konusunda ciddi bir mesafe kat ettiler.

Pazar geldiği zaman bir müşteri aldığınız zaman hani biraz komşulara da ziyaret diyelim ile genişliyor. Bunun yanında Türkiye'nin özellikle Çanakkale bölgesinin jeotermal kaynakları da sezonu uzatmak adına çok kıymetli. Bir ürünü bir ay veya iki ay bizim durumumuzda bir ay hasat ve satış süreniz var. İki ay da soğuk havada saklayabiliyoruz. Toplam üç ay sunmak var pazara. Bir de 12 ay boyunca aynı ürünü belli bir tedarikçi olarak, belli bir alıcıya sunabilmek var. Bu işin resmini komple değiştiriyor.

Şu anda 52 dönümde kesme çiçek yapıyoruz biz. Hızla 150 dönümün üzerine çıkıp; soğuk hava ve işleme tesisleri yatırımlarımızı yapıp, ardından da etrafımızda oluşacak bir ekosistem kurmak üzerine bu çalışmanın içerisine girmiş olduk Onur Hocamla birlikte.

İnşallah muvaffak olursak Çanakkale'yi kronolojik olarak Türkiye’nin dördüncü ama sıra olarak birinci sıradaki kesme çiçek ili haline getirme hedefimiz var.”

Ünver "Çanakkale’de 1915’de yazılan tarih gibi, kesme çiçek üzerine de tarih yazacağımıza inanıyorum.”

Tüm dünyada ve Türkiye'de artık hem iklim değişikliği hem de bu konuda küresel bir değişime gidildiğini söyleyen Çanakkale Ziraat Odası Başkanı Ufuk Ünver ise şöyle konuştu:

“Üretim ayağında en fazla bizim hissettiğimiz artan sıcaklıklar ve su krizi. Tabii doğal olarak dedim ya iklim değiştiği zaman bütün alışkanlıklar da değişiyor. Hâl böyle olduğu zaman da ister istemez çiftçi de bu iklim şartlarına uyacak ve kara para kazanabilecek ürünler arayışına girdi. 2 yıl önce bu girişime başlayarak bir imza attık. Bu attığımız imzanın devamı olarak Hollanda'da ve Almanya'da kesme çiçek işinin nasıl yapıldığını, nasıl üretildiğini ve nasıl pazarlandığını görmek için üreticilerle birlikte hep birlikte oraya gideceğiz.

Biz, Çanakkale'nin hem coğrafi konumundan hem üretiminden faydalanarak hem üretime hem de genç nesil çiftçilere bir model olmasını, bir üretim kaynağı ve bir kazanç kapısı olmak istiyoruz.

2025 yılındaki veriler TÜİK verisine göre en az kazanan çiftçi oldu, üretici oldu. Onun için biz eğer bu değişen iklime ayak uyduramazsak, genç yaşta üretim yapmak hiçbir çiftçimiz kalmayacak. Ben onun için projeyi çok önemsiyoruz.

Gençlerin tekrar köyün ne kadar değerli olduğunu 2020 yılında pandemide hissettiğimiz gibi bu değerin tekrar üreticiye ve köylüye değer vererek ayağa kalkmasını ümit ediyorum ben. İnanın artık ulaşımıyla, coğrafi yapısıyla, Çanakkale'miz tüm dünyaya ve Avrupa'ya 2 saatlik mesafedeyiz. Çanakkale’de 1915’de yazılan tarih gibi kesme çiçek üzerine de tarih yazacağımıza inanıyorum.”

Türkmen "Öz varlığımızın farkına vararak yola çıktık"

Çanakkale'nin 32 tane endemik bitki türü olduğunu, bunların 14’ünün süs bitkisi olduğunu belirten ZMO Çanakkale Şubesi Başkanı Onur Sinan Türmen şunları söyledi:

“Bunlar doğada zaten yaşıyorlar. Sulanmıyor, gübrelenmiyor, çapalanmıyor ve dünyanın belki de en gözde, en narin bitkileri Çanakkale'de yaşıyor.

Ve bunların biz fotoğraflarını, üretim materyallerini yurt dışındaki mezatlara gönderdiğimizde fotoğraflarını doğrudan gelmek için randevulu açtığımız zamanlar oldu, tarifler oldu. Ve başlangıç noktamız da elimizdeki katma değer üretecek materyal ile idi. Yani öz varlığımızın farkına vararak yola çıktık. Şimdi elimizde pazar var. Pazardan olan ilgi var. Üretim kaldı. Yani daha önceden nasıldı? Tarım ürününü ürettiğinizde pazara sunarsınız. Satılırsa satılır, satılmazsa satılmaz. Şimdi var olan bir pazara ulaştık ve orada kaynakları Çanakkale'ye doğru akıtmaya çalışıyoruz.”

Projenin başlangıcından bugüne yaşananları aktaran Türkmen, Ayvacık ilçesindeki Sera OSB’de bir proje geliştireceklerini belirtti.

Genç çiftçilerin projeye katılmalarının Çanakkale’yi dünyanın en önemli çiçek merkezlerinden biri yapmak için başladıkları projedeki önemine de değinen Türkmen, “Ailedeki iş gücü, daha önceden üretilen bitkiler ve var olan arazinin konumu, soğuklama periyodu, sıcaklama, doğum dönemleri, en önemlisi de örtü altı üretim yapma konusunda teşvik edilmesi üreticilerin. Örtü altına girdiğinizde üretim potansiyeli değişiyor. Mesela, 14 Şubat'ta çıkarttığınız bitkinin fiyatıyla 15 Şubat'ta pazara çıkarttığınız bitkinin fiyatı tamamen farklı. Ona tamamen adapte olursak belli dönemler var, fiyatın en çok olduğu ve en düşük olduğu. Onu planlıyoruz. Yani burada aslında Ziraat Mühendisleri Odası'nın bu işte lokomotif görevi alma performansı da buradan geliyor. Burada bir matematik var. Ve bu eğer mühendisliği gerçekleştirebilecek alt yapı gerçekleştirebilir, sağlayabilirsek burada başarı sağlayacağımızı düşünüyorum.”

Proje yürütücülerinden ÇOMÜ Ziraat Fakültesinden Doç. Dr. Arda Akçal da yaptığı konuşmada şu ifadelere yer verdi:

“Süs bitkilerinde 4 tane ana kısım var. Çanakkale’yi bu konuda doğru adımlarla yönlendirmek istiyoruz. Şu anda özellikle dış mekân süs bitkileri fidancılığında Sakarya ve Kocaeli, kesme çiçekte Antalya ve Yalova ön plana çıkıyor.

Şakayık çiçeğinin endemik bir tür olarak bizde olması Çanakkale için çok önemli. Üniversite olarak bu alana ilgi duyan, bu alana yatırım yapmak isteyenlerin bir kısmına eğitim verdik, bir kısmına da vereceğiz. Bu üreticilerimizi takip edip, destekleyerek bir şekilde geçiş aşamasını sağlayacağız.”

Toplantıda projenin başlangıcından bugününe kadar olan süreçte yapılanlar bir sunumla ile anlatıldı.