Sabandan dövene zaman yolculuğu: Gençler "Karasapanın" sırrını çözdü!

Çanakkale’nin Yenice ilçesinde eğitim veren Kalkım Çok Programlı Anadolu Lisesi, ders kitaplarını tarlaya indirdi. "Okul Dışı Öğrenme Ortamları Projesi" kapsamında Üçkabaağaç Köyü’ne çıkarma yapan öğrenciler, bugün sadece müzelerde görülebilecek geleneksel tarım araçlarının aslında nasıl birer mühendislik harikası olduğuna şahitlik ettiler.

Teknolojisiz tarımın "Süper kahramanları"

Köy sakini İbrahim Avcı’nın rehberliğinde gerçekleşen etkinlikte, öğrenciler bugünün dev traktörlerinin atası olan araçları elleriyle dokunarak inceledi. İbrahim Amca, öğrencilere şu "ilginç" detayları anlattı;

• Karasapanın Gücü: “Öğrenciler, geçmişin en önemli tarım araçlarından biri olan karasapanın toprağı nasıl işlediğini uygulamalı olarak görme fırsatı buldu. Ahşap gövdesi ve demir ucu ile toprağı adeta yeniden şekillendiren bu geleneksel aletin kullanımının ne kadar büyük emek istediğini yakından inceleyen öğrenciler, eski dönem çiftçilerinin zorlu çalışma şartlarını daha iyi anladı. Hayvan gücüyle çekilen karasapanın her sürüşünde toprağın altüst oluşunu izleyen gençler, tarımın yalnızca üretim değil aynı zamanda sabır, dayanıklılık ve alın teri gerektiren bir yaşam biçimi olduğunu öğrendi. Etkinlik boyunca karasapanın geçmişten günümüze tarımsal üretimdeki yeri anlatılırken, modern teknolojinin olmadığı dönemlerde çiftçilerin büyük özveriyle çalıştığı vurgulandı.”

• Dövenle Gelen Bereket: “Etkinliğe katılan öğrenciler, traktörlerin ve modern tarım makinelerinin olmadığı dönemlerde hasat edilen ekinlerin nasıl işlendiğini büyük bir ilgiyle dinledi. Harman yerlerinde kullanılan dövenin alt kısmına yerleştirilen keskin taşların, başakları ezerek buğday tanelerini sapından ayırdığını öğrenen öğrenciler, geçmişte tarımın ne kadar zahmetli bir süreç olduğunu yakından hissetti. Genellikle hayvanların çektiği dövenin harman üzerinde saatlerce dolaştırıldığını anlatan eğitmenler, o dönemde bir avuç ürün elde edebilmek için büyük emek harcandığını vurguladı. Dövenin çıkardığı sesler, yükselen saman tozları ve sıcak güneş altında süren uzun çalışmaların köy hayatının vazgeçilmez bir parçası olduğu ifade edildi. Öğrenciler, bugün teknoloji sayesinde dakikalar içinde yapılan işlemlerin geçmişte günler süren yoğun bir emeğin sonucu olduğunu öğrenirken, üretimin arkasındaki alın terine ve çiftçilerin fedakarlığına bir kez daha hayran kaldılar.”

• El Emeği Depolama: “Öğrenciler, geçmişte teknolojik imkânların olmadığı dönemlerde çiftçilerin ürünlerini nasıl koruduğunu büyük bir merakla dinledi. Geleneksel ambarlar, toprak küpler, ahşap sandıklar ve doğal malzemelerle hazırlanan saklama kaplarının, ürünleri uzun süre bozulmadan muhafaza etmek için kullanıldığı anlatıldı. Özellikle serin, hava alan ve nem dengesi korunan alanların tercih edildiği belirtilirken, atalarımızın doğanın imkanlarını kullanarak adeta doğal bir soğutma sistemi oluşturduğu vurgulandı. Bu yöntemler sayesinde buğday, bakliyat, un ve kurutulmuş gıdaların aylarca tazeliğini koruyabildiği ifade edildi. Öğrenciler, elektriğin olmadığı dönemlerde geliştirilen bu yöntemlerin hem israfı önlediğini hem de sürdürülebilir yaşamın önemli bir parçası olduğunu öğrenirken, geçmiş nesillerin bilgi ve tecrübelerine Köy sakini İbrahim Avcı’dan dinleyerek hayran kaldılar.”

"Okul değil, yaşayan tarih"

Öğretmenler Halil Güney, Hüseyin Kaçar ve Müdür Yardımcısı Zafer Öztürk rehberliğinde gerçekleşen bu saha çalışması, öğrencilere doğayla uyumlu yaşamanın kodlarını öğretti. Eski aletlerin yapımındaki ustalık ve kullanımındaki fizik kuralları, gençlerin tarıma olan bakış açısını tamamen değiştirdi. Uygulamalı gözlemler sırasında öğrenciler, geçmişin zorluklarını bizzat hissederek kültürel mirasın neden korunması gerektiğini yerinde dinleyerek, gözlemleyerek bilgi sahibi oldular.

Kalkım ÇPAL yetkilileri, doğayla iç içe ve geçmişle bağ kuran bu tür "yaşayan derslerin" öğrencilerin aidiyet duygusunu ve tarih bilincini güçlendirdiğini belirterek, saha çalışmalarının devam edeceği müjdesini verdi.