Sadece fidan dikmek yetmez!

Çanakkale Valiliği himayesinde Orman Genel Müdürlüğü ve Doğa Koruma Merkezi iş birliğinde 25-26 Kasım 2025 tarihlerinde düzenlenen “Yanan Alanların Rehabilitasyonunda Yeni Yaklaşımlar Çalıştayı’nın Sonuç Raporu yayınlandı.

Prof. Dr. Çağatay Tavşanoğlu, Dr. Elif Deniz Ülker, Prof. Dr. Can Bilgin, Prof. Dr. Ali Kavgacı, Yıldıray Lise, Murat Çevirme, Dr. Uğur Zeydanlı tarafından yayına hazırlanan raporda Ağustos 2025 sonuna kadar 121 yangında 7 bin hektardan fazla alanın zarar gördüğü Çanakkale’de rehabilitasyonun sadece ağaçlandırmadan ibaret olmadığı vurgulanarak; yerleşim yerlerinin korunmasından imar izinlerine, elektrik hatlarından ekosistem temelli onarıma kadar köklü bir stratejik dönüşümün yol haritası paylaşıldı.

"Sadece Fidan Dikmek Yetmez"

Çalıştayın en dikkat çekici tespiti, yangın sonrası müdahalelerin "sahada yapılan bir dizi ağaçlandırma uygulaması" olarak görülmesinin hem ekolojik hem de operasyonel olarak yetersiz kaldığı yönünde oldu. Uzmanlar; başarının sadece kısa vadeli dikim veya kapalılık artışı ile değil; biyolojik çeşitlilik, su ve toprak koruma, habitat sürekliliği ve yanıcı madde dinamikleri gibi işlevsel ölçütlerle değerlendirilmesi gerektiğinde uzlaştı.

Çalıştay kapsamında, "sahada hızlı uygulama" ile "ekosistem bütünlüğü" dengesini gözeten ve kurumsal iş birliklerini tanımlayan kritik kararlar alındı:

ÇALIŞTAY KARARLARI

Yangın riski olan orman alanlarında; bitki örtüsünden yoksun şerit, yangına dirençli türlerden oluşan şerit (bölgede doğal olarak yayılış gösteren yanabilirliği düşük ağaç ve çalı türleri ve en az üç sıra servi bandı) ile devamında budama ve ölü örtü temizliği yapılan şeride doğru bir zonlama yapılmalı ve bu zonların bakımları ihmal edilmemelidir. Blok ormanlarda hâkim rüzgâr yönüne dik, belirli aralıklarla servi bantları oluşturulmalı, amenajman planlarına entegrasyonu gerçekleştirilmelidir.

Zonlarda yapılacak dikimlerin biyolojik çeşitlilik, su, toprak vb. koruma fonksiyonlarını da yerine getirecek şekilde oluşturulmalarına dikkat edilmeli, mümkün olan durumlarda; doğal, bakım isteği fazla olmayan gelir getirici türlerin kullanımı teşvik edilmelidir.

Makilikler, meşelikler ve kızılçam ormanlarının bölgede geçmişteki doğal yayılımları incelenerek, gelecekte bu vejetasyon tiplerinin kurulumları ve yayılımları planlanmalı, peyzaj ölçeğinde yanıcı madde örüntüsü dikkate alarak yapılmalıdır.

Orman yangınları açısından hassas lokasyonlarda kontrollü yakma, bakım ve otlatma gibi yöntemler kullanılarak yanıcı madde yükü azaltılmalıdır.

Dere vejetasyonuna özgü yapraklı türler korunmalıdır.

Sosyal medya ve basın yoluyla ilgili tüm paydaşların bilinçlendirilme çalışmalarına devam edilmeli, gerçekleştirilecek eğitimler ile orman yangınları farkındalığı artırılmalıdır.

Tarım alanlarında yanıcı yük denetimi (bakımsız zeytinlikler, kuru tarım arazileri vb.) gerçekleştirilmeli, orman sınırındaki tarım arazilerinde bitki deseni esas alınmalı, sanayi yerleri için oluşturulan mevzuata benzer şekilde ormana sınır yerleşim yerleri ve kırsal alanlar için de düzenlemeler yapılmalıdır.

DYA ve yerleşim çevresi zonlamasının (yanıcı madde yönetimi, tür seçimi, bakım standardı) havza ölçeğinde planlanması ve amenajman/imar planlarına entegrasyonu, yangın riski olan yerleşimlerin etrafında (Zon 1, 2 ve 3) yanıcı özelliği daha düşük olan geniş yapraklı ağaç ve çalı türlerinin tercih edildiği bir bitkilendirme yapılarak yangın önleme zonu oluşturulmalıdır. Bu alanlarda ilgili belediyeler tarafından gerekli denetimler yapılmalıdır.

Evler için yangına uyumluluk kriterleri geliştirilmeli (Çatılarda sulama sistemi, yağmur hasadı, dayanıklı yapı malzemesi kullanımı vb.) ve ruhsatlandırmada dikkate alınmalı, ormana bitişik alanlarda en az 10 metre güvenlik mesafesi dikkate alınarak imar izni verilmelidir.

Katı atıkların bertarafı iyi planlanmalı, vahşi depolama yapılmamalıdır.

Elektrik hatlarının bakımı yapılmalı, mümkünse yer altına alınmalı, orman içi ve bitişiğindeki tesislerin orman yangınlarını önlemeye yönelik alt yapıları güçlendirilmelidir. Bu durum ruhsatlandırmada gerekli bir şart olarak konulmalıdır.

Anıza doğrudan ekim yaklaşımı pilot uygulamalarla yaygınlaştırılmalı ve teşvik edilmelidir.

Orman Yangınlarıyla Mücadele Komisyonu kararlarının uygulanmasına ilişkin kurumların sorumluluğundaki görevler için izleme birimi oluşturulmalıdır.

Orman yangın gönüllü sayısının artırılması, orman köylülerinin gönüllü statüsüne alınması ve her türlü ekipmanla desteklenmesi ilk müdahale açısından etkili olacaktır.

Yangında görevli orman teşkilatı mensuplarının yangınla mücadele sürecinde dinlendirilmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.

Yanan alanlardaki ekosistem onarım çalışmaları ekolojik şartlar dikkate alınarak zaman mekan planlaması yapılmalı, öncelikle doğal gençleştirme şartları denenmelidir.

Yangın sonrası müdahalelerin ekolojik etkisinin azaltılması için büyük yangın alanlarında emval çıkartma ve sürütme için standart ve kontrol mekanizmaları güçlendirilmelidir.

İzleme Birimi: Orman Yangınlarıyla Mücadele Komisyonu kararlarının takibi için kurumlar arası bir izleme birimi kurulacak.

Raporun tam metnine, Çanakkale Valiliği internet sitesi üzerinden ulaşılabilir.