Çanakkale’nin "Mutfak Hafızası" Koruma altında: İlk durak Biga Köftesi oldu!

Tarihi mirası, zengin coğrafyası ve köklü kültürüyle her yıl binlerce ziyaretçiyi kendine hayran bırakan Çanakkale, şimdi de mutfak kültürünü bilimsel bir perspektifle ele alarak geleceğe taşımaya hazırlanıyor. Yüzyıllardır farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan kentin gastronomi birikimi, akademik bir çerçevede kayıt altına alınarak sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulacak. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) ile Çanakkale Gastronomi Derneği iş birliğinde hayata geçirilen proje, hem yerel lezzetlerin envanterinin çıkarılmasını hem de bu değerlerin bilimsel yöntemlerle analiz edilmesini hedeflendi.

Proje kapsamında geleneksel tariflerin standartlaştırılması, unutulmaya yüz tutmuş yemeklerin gün yüzüne çıkarılması ve coğrafi işaret potansiyeli taşıyan ürünlerin belirlenmesi amaçlanıyor. Çanakkale’nin gastronomi kimliğini güçlendirmeyi hedefleyen çalışma, aynı zamanda kentin turizm vizyonuna da katkı sunacak. Akademisyenler, şefler ve sektör temsilcilerini bir araya getiren proje, yerel üreticilerle kurulacak güçlü bağ sayesinde ekonomik kalkınmaya da destek olmayı planlıyor.

Söz konusu proje, Dardanos Mutfak Akademisi’nde düzenlenen görkemli bir lansman programıyla kamuoyuna tanıtıldı. Yoğun katılımla gerçekleşen tanıtım toplantısında, Çanakkale mutfağının bilimsel veriler ışığında belgelenmesi ve ulusal–uluslararası platformlarda daha görünür hale getirilmesi yönündeki hedefler paylaşıldı.

Akademik süzgeçten geçen lezzet arşivi

Proje, sadece yemek tariflerini toplamakla kalmıyor; her bir lezzetin tarihsel kökenini, yapımındaki teknik incelikleri ve toplumsal hikâyelerini de kayıt altına alıyor. ÇOMÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Arda Aydın ve İl Kültür Turizm Müdürü Çağman Esirgemez gibi önemli isimlerin katıldığı törende, projenin şehrin gastronomi turizmi için stratejik bir hamle olduğu vurgulandı.

İlk tescil Biga Köftesi’ne: Ustasından bilimsel kayıt

"Gastronomi Hafızası"na eklenen ilk ikonik lezzet Biga Köftesi oldu. Saha çalışmaları kapsamında, Tarzan Biga Köfte'den üçüncü kuşak köfte ustası Metin Tatlı’nın kaynak kişiliğinde; etin seçiminden yoğurma tekniğine, pişirme derecesinden sunumuna kadar tüm süreçler Dr. Öğr. Üyesi Erhan Babaç koordinatörlüğünde bilimsel temellere oturtularak belgelendi.

Proje sonunda Gastronomi Kitabı geliyor

Her ay farklı bir yerel lezzetin bilimsel yöntemlerle inceleneceği projenin çıktıları yalnızca bir tanıtım faaliyetiyle sınırlı kalmayacak; kalıcı, erişilebilir ve akademik değeri yüksek çalışmalar ortaya konulacak. İşte projenin üç temel çıktısının ayrıntılı açılımı.

Gastronomi Kitabı

• Hazırlanacak prestij eser, Çanakkale’nin mutfak mirasını tarihsel, kültürel ve sosyolojik boyutlarıyla ele alacak. Kitapta;0
• Geleneksel tariflerin özgün halleri ve standartlaştırılmış ölçüleri,
• Yemeklerin ortaya çıkış hikâyeleri ve sözlü tarih çalışmaları,
• Kullanılan yerel ürünlerin coğrafi ve tarımsal özellikleri,
• Akademik analizler ve besin değerleri,
• Usta aşçılar ve yerel üreticilerle yapılan röportajlar yer alacak.

Bu eser, hem akademik kaynak niteliği taşıyacak hem de gastronomi turizmine katkı sunacak referans bir başvuru kitabı olacak.

Dijital Arşiv

• Proje kapsamında oluşturulacak dijital arşiv, herkesin erişimine açık modern bir veri tabanı olarak tasarlanacak. Bu platformda:
• Tarif videoları ve adım adım yapım aşamaları,
• Arşiv fotoğrafları ve saha çalışması görüntüleri,
• Akademik raporlar ve araştırma sonuçları,
• Yerel ürün haritaları ve üretici bilgileri,
• İnteraktif içerikler ve kullanıcı katkı bölümleri yer alacak.

Böylece Çanakkale mutfağı yalnızca yazılı kaynaklarda değil, dijital dünyada da kalıcı ve sürdürülebilir bir kimlik kazanacak.

Tematik Sergi

Yıl boyunca yürütülen çalışmaların somut çıktıları, tematik bir sergiyle kamuoyuna sunulacak. Sergide;

• Geleneksel mutfak araç gereçleri,
• Tarihi belgeler ve eski tarif defterleri,
• Fotoğraf ve görsel panolar,
• Tadım etkinlikleri ve canlı uygulamalar,
• Multimedya sunum alanları yer alacak.

Bu sergi, yalnızca bir tanıtım alanı değil; Çanakkale’nin gastronomik hafızasını görünür kılan, kültürel mirası deneyimleyerek aktaran yaşayan bir platform niteliği taşıyacak.

"Mutfak, yaşayan bir tarihtir"

Koordinatörler Özben ve Babaç yaptıkları ortak açıklamada, "Amacımız mutfağımızın somut olmayan kültürel mirasını korumak ve bu hafızayı bilimsel verilerle yarınlara miras bırakmaktır" diyerek, bu çalışmanın coğrafi işaret süreçleri için de kritik bir referans olacağını belirttiler.

“Biga Köftesi bilimsel olarak kayıt altına alındı”

Biga Ticaret ve Sanayi Odası, ÇOMÜ Mutfak Akademisi ve Çanakkale Gastronomi Derneği iş birliğinde düzenlenen Biga Köftesi Belgeleme Töreni’ne ilişkin bir açıklama yaptı. Yapılan açıklamada; “ÇOMÜ Mutfak Akademisi ve Çanakkale Gastronomi Derneği koordinasyonunda yürütülen ‘Çanakkale Yemekleri Belgeleme Çalışmaları’ kapsamında gerçekleştirilen Biga Köftesi Belgeleme Töreni’nde yer almaktan büyük bir memnuniyet duyduk. Bölgemizin en önemli marka değerlerinden biri olan Biga Köftesi’nin bilimsel ve akademik çerçevede kayıt altına alınması, sadece bir lezzetin değil, aynı zamanda köklü bir kültürün ve ustalığın da tescillenmesi anlamına gelmektedir. Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılarımız Sedat Çakır ve Tevfik Başarır’ın katılım sağladığı bu anlamlı çalışma; gastronomi mirasımızın korunması, aslına uygun şekilde gelecek nesillere aktarılması ve Biga’mızın marka değerinin daha da güçlendirilmesi açısından son derece kıymetlidir. Biga Ticaret ve Sanayi Odası olarak, coğrafi işaretli ürünlerimizin tanıtımı, sürdürülebilirliği ve ekonomik değerinin artırılması yönündeki her adımı desteklemeye devam edeceğiz. Biga’nın eşsiz lezzetlerini ulusal ve uluslararası platformlarda hak ettiği konuma taşımak için sürecin yakın takipçisi olacağız. Bu önemli organizasyonda emeği geçen başta ÇOMÜ Mutfak Akademisi ve Çanakkale Gastronomi Derneği olmak üzere tüm kurum ve paydaşlara teşekkür ediyor, Biga Köftesi’nin kentimizin gastronomi kimliğine güç katmasını temenni ediyoruz” dedi.