El Nino önce çocukları vuruyor

Dünyada küresel ısınmanın etkileri Avrupa’da ölümlerle görülmeye başladı. Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, Perşembe gününden bu yana ülkede sıcak hava dalgasıyla bağlantılı olarak 40 kişinin boğularak hayatını kaybettiğini açıkladı. Son raporlara göre, 2026 yazında El Nino neredeyse dünyanın tamamını etkisi altına alacak. UNICEF yayımladığı Çocuk İklim Riski Raporu’nda artan sıcaklığın çocuklar üzerindeki etkisini ayrıntılarıyla açıkladı. Buna göre her üç çocuktan ikisi aşırı sıcak hava dalgasına maruz kalıyor.

El Nino bilgilerini içeren, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) raporuna göre, Pasifik'teki sıcak okyanus sularının etkisiyle El Niño koşulları gelişiyor ve bu durum küresel sıcaklık ve yağış düzenini etkileyerek önümüzdeki aylarda aşırı hava olayları riskini artıracak. Raporda ayrıca, 2026 yaz döneminde El Nino olayının meydana gelme ihtimali %80, bu etkinin Kasım ayına kadar devam etme olasılığının ise %90 oranında gerçekleşeceği belirtiliyor.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, El Nino hakkında şu sözlerle açıklama yapmıştı:

“El Nino önümüzdeki aylarda %90 olasılıkla kapımıza dayanıyor. Dünya bunu acil bir iklim uyarısı olarak ele almalı. El Nino koşulları, ısınan bir dünyanın ateşine benzin dökecektir. Etkiler daha da sert olacak, daha da uzağa yayılacak ve yıkıcı bir hızla sınırları aşacaktır. Tek etkili yanıt, krize denk iklim eylemidir. Fosil yakıtlara olan bağımlılığı sona erdirmek, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmak, en savunmasızları korumak ve herkes için erken uyarı sistemleri sağlamaktır.”

Yapılan tahminler; sıcak okyanusların El Nino gelişimini etkilediği, El Nino’nun küresel sıcaklıkları artırdığı, aşırı hava ve yağış etkisi oluşturduğu, Haziran-Ağustos sezonunda dünyanın neredeyse tüm bölgelerinde normalin üzerinde sıcaklıklar görüleceği yönünde. Bu durumun, yağışların azaldığı yerlerde kuraklık, bazı bölgelerde ise ısı stresi ve birleşik tehlike risklerini artıracağı belirtiliyor.

KÜRESEL ISINMA ÇOCUKLARI TEHDİT EDİYOR

Öte yandan küresel ısınmanın daha önce belirtilen bütün etkilerinin yanı sıra bir başka önemli etkisinin ise; çocuk haklarındaki olası kayıplar olduğu açıklandı. UNICEF (Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu) tarafından yayımlanan 2026 Çocuk İklim Riski Raporu, çocukların en büyük iklim riskleriyle karşı karşıya kaldığı yerlere dair bugüne kadarki en ayrıntılı küresel tabloyu sunuyor. Rapor, çocukların birden fazla, üst üste binen iklim tehlikesine maruz kalmaları ve bu durumun doğuştan gelen fiziksel kırılganlıkları ve güvendikleri sosyal hizmetlerdeki eksikliklerle birleşmesi halinde sahip oldukları hakları azaltırken zarar görme risklerini ise artırdığını açıklıyor.

UNICEF'in Küresel Çocuk Tehlikesi veri tabanından alınan yeni veriler ile hazırlanan rapor, politika ve eylemlerle ilgili coğrafi ölçekte yapılan analize dayanıyor. Buna göre analiz kapsamında, küçük ada devletleri de dahil olmak üzere pek çok ülke ve bölgeyi kapsayacak biçimde güncel veriler ve modeller bulunuyor. Yeni geliştirilen Çocuklar için İklim Riski Çerçevesi Raporu, tehlikelere maruz kalmayı, çocukların savunmasızlığıyla dolayısıyla sağlık, beslenme, eğitim, sosyal koruma şartlarıyla eşleştiriyor ve somut önerileri de içeriyor.

Raporun çarpıcı sonuçlarına göre, çocuklar daha önce benzeri görülmemiş bir ölçekte iklim tehlikelerine maruz kalıyor. Yaklaşık her yedi çocuktan biri ( 337 milyon) nehir taşkınlarından etkilenen bölgelerde yaşarken,33 milyon çocuk kıyı taşkınları tehlikesinde. Ayrıca Dünya genelinde tüm çocukların dörtte üçünden fazlası (1,8 milyar) tarımsal veya meteorolojik kuraklıkların etkisinde. Dolayısıyla kuraklık gıda güvenliğini, beslenmeyi ve geçim kaynaklarını tehdit ediyor. Bununla birlikte 662 milyon çocuk, tropikal fırtınalara maruz kalan bölgelerde yaşaması nedeniyle, barınma, eğitim ve sağlık olanaklarından sınırlı olarak yararlanabiliyor.

Öte yandan yaklaşık her üç çocuktan ikisi (1,5 milyar) giderek daha sık, daha uzun süren veya daha şiddetli hale gelen sıcak hava dalgalarına maruz kalıyor ve 1,2 milyar çocuk aşırı sıcak koşullarına maruz kalıyor. Ayrıca, 206 milyon çocuk sık ve şiddetli yangınların etkisi altında kalırken, 123 milyon çocuk ise kum ve toz fırtınası şartlarında yaşıyor.

İklim değişikliği, çocuk sağlığını doğrudan etkileyen tehlikeleri de artırıyor. Dünya genelinde yaklaşık 1 milyar çocuk, sıcaklık ve yağış düzenlerinden etkilenen, iklime duyarlı bir hastalık olan sıtmaya maruz kalma riski olan bölgelerde yaşıyor. Hava kirliliği ise daha da yaygın; neredeyse dünya genelindeki neredeyse çocuklar (tahmini 2,3 milyar), hava kirleticilerinin tespit edilebildiği bölgelerde yaşıyor. Bu iklime duyarlı tehlikeler, özellikle sağlık ve koruma sistemlerinin en zayıf olduğu ortamlarda, iklimle ilgili tehlikelerin çocukların hayatta kalmasını, gelişimini ve geleceklerini nasıl tehdit ettiğini vurguluyor.

Küresel ısınmanın genel olarak canlılar üzerindeki etkilerini açıklayan bilgilere eklenen yeni veriler çocukların iklim krizinden ne kadar yüksek oranlarda etkilendiğini ortaya koyuyor. Küresel ısınmayı ve etkilerini inkâr eden bilim karşıtı kişi ya da kurumların sesini yükseltmeye başladığı günümüzde, bu defa çocuklar için yaşanılası bir Dünya adına gerçekleri savunmaya devam etmeliyiz.

Kaynaklar:

https://wmo.int/news/media-centre/wmo-prepare-el-nino

https://data.unicef.org/resources/childrens-climate-risk-report-2026/

https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg4qxq907do